Wat kan je doen?

Autisme is niet te genezen. Omdat we ook niet precies weten waar autisme overal zit in de hersenen, bestaat er vandaag nog geen vorm van medicatie die wat doet met het autistische denken. Indien er sprake is van bijkomende problemen zoals angst, een eetstoornis of slapeloosheid, dan kunnen medicijnen daar wel een positief effect op hebben, maar niet op het autisme zelf.

Bepaalde vormen van therapie zoals cognitieve gedragstherapie en psycho-educatie worden heel wat toegepast, maar ook ouders kunnen autisme leefbaar maken voor hun kind, het gezin en zichzelf.

Het voornaamste middel om overzicht te brengen in de chaos van de wereld, is concrete communicatie. Daarmee bedoelen we dat ouders ondubbelzinnig, expliciet, positief en visueel duidelijk maken wat ze bedoelen en verwachten.

We zetten de vier grote kenmerken even op een rijtje. 

Verhelder ondubbelzinnig de context.

Concretiseer vage begrippen en motiveer ze. Geen ‘we gaan morgen naar de zee’, want wanneer is dat ‘morgen’, wat gaan we dan doen aan die zee, wie gaat er allemaal mee,…?

Kristof gaat voor het eerst naar de scouts. Samen met een leider maakte mama duidelijk welke activiteiten hij ging doen, wie er nog ging zijn, waar ze naartoe gingen en wat er van hem verwacht werd. Naar de scouts gaan is meer dan een verplaatsing maken!

Wees expliciet.

Maak duidelijk wat je verwacht zonder impliciete hints. Geen ‘Eet eens netjes’, want wat is dat ‘netjes?’, maar wel ‘Als je knabbelt, houd je je mond dicht.’

Thomas (14) is moeilijk uit bed te krijgen ’s morgens. Moeder roept al “Het is zeven uur voorbij!... Thomas, het is kwart over zeven!... Nu is het echt wel tijd, Thomas. Bijna half acht!” Maar Thomas weet best wel hoe laat het is. Waarom zegt moeder dat dan steeds?

Blijf positief

Kinderen met autisme hebben moeite om te zien wat er wel en niet mag in bepaalde contexten. Ze vullen die onduidelijkheid in met een eigen betekenisverlening die dan weer ongepast kan zijn. Ouders kunnen dus zelf alternatieven en invullingen geven om moeilijkheden te vermijden. Geen ‘Je mag je zus niet slaan’, want wat moet je dan wel doen met je zus?

Mirne babbelde de hele avond over haar dag op school. Rustig naar de televisie kijken zat er niet in voor de ouders van het meisje. Maar Mirne wist niet wat te doen ’s avonds en ze praatte dan maar tot bedtijd. “Stop nu eens met zeuren, Mirne!”, lost weinig op. Een schema met vrijetijdsactiviteiten, wat Mirne wel kon doen, bracht invulling en rust. Bij Mirne en haar ouders.

Spreek in beelden

Kinderen met autisme begrijpen veel meer beelden dan verbale taal. Al zeg je iets honderd keer, het lijkt niet aan te komen. Afhankelijk van het begripsniveau van het kind, kan je dus beter communiceren met voorwerpen of afbeeldingen. Je kan een kind met autisme dus beter een bal geven dan zeggen ‘ga maar spelen!’.

Kinderen met autisme begrijpen veel meer beelden dan verbale taal.

Foto’s, tekeningen of pictogrammen kunnen nuttig zijn in dagschema’s, taakinstructies of ruimtelijke verhelderingen, maar als ouder leer je ook best te spreken in beeldentaal door concreet te communiceren.

Concrete communicatie is een middel om angst en stress van het kind met autisme te verminderen, zijn zelfstandigheid te verhogen en flexibiliteit aan te brengen. Door het gebruik van concrete communicatie verhelder je de situaties die voor heel wat kinderen met autisme moeilijkheden kunnen meebrengen. Voorspelbaarheid brengen is niet alleen nodig bij grote veranderingen zoals op reis gaan of verhuizen, maar ook de kleine dagdagelijkse activiteiten kunnen verhelderd worden. Zo kan een verjaardagsfeestje heel wat vragen oproepen die door een gemis aan verbeelding op voorhand ingevuld kunnen worden door concrete communicatie:

  • Wat gaan we doen op dat feestje?
  • Wie komt er nog allemaal?
  • Hoe lang gaan de activiteiten duren?
  • Moet ik iets meenemen?
  • Mag ik iets meenemen?
  • Wat gaan we eten?
  • ... 

Ouders kunnen in een uitnodiging meer verhelderen dan een begin- en einduur. Een kort programma met de activiteiten brengt voor heel wat kinderen al voorspelbaarheid. Maar je kan zelden alles voorspelbaar maken. Het kan al eens mislopen. Maar ook dat kan je ‘voorspelbaar’ maken:

  • Voorzie voldoende afwisseling in de activiteiten.
  • Zorg dat er ook voldoende afwisseling is in denkspelletjes, motorische spelen (zoals voetballen), constructie (lego, knutselen,…) en zo meer.
  • Varieer ook in het niveau van socialisatie. Soms spelen kinderen met autisme ook graag even alleen,soms met één vriendje dan weer in een hele groep.
  • Bied een vluchtplek, een rustige ruimte. Maak duidelijk waar het kind met autisme naartoe kan als het even teveel wordt, en bied ook daar een korte activiteit aan (muziek luisteren, een stripverhaal lezen,…)
  • Informeer je bij het netwerk. Komt er een kind met autisme bij jou over de vloer? Een kort gesprek met de ouders van het kind kan veel meer tips opleveren dan eender welk boek. Wat doet het kind met autisme wel en niet graag? Zijn er sensorische dingen waar ik rekening mee moet houden?

Op de website van Participatie! (module “Mijn kind helpen in zijn ontwikkeling”) kan u nog veel meer concrete communicatietips in verschillende domeinen van het dagelijkse leven lezen.

donderdag, maart 21, 2013 - 13:44

Ondersteuning in je buurt

Zoek je steun bij het opvoeden van kinderen? Je kan ook in je eigen buurt terecht. Zoek hieronder via postnummer.