Stelen

Stelen : Dat is van mij !

Veel kinderen stelen wel eens iets kleins. Een kind probeert dingen uit, doet een keer iets stiekems en tast zijn grenzen af. Oudere kinderen die stelen, doen dat vaak om indruk te maken op hun vrienden of uit nieuwsgierigheid. Dit “experimenteren” duurt meestal niet lang, maar ook al neemt het stelen over het algemeen geen verontrustende vormen aan, het is wel belangrijk als ouder alert te zijn en duidelijk te maken dat stelen niet kan, ook wanneer het maar om iets klein gaat.

Wil je meer informatie en tips wat je kunt doen, lees verder in dit dossier.

Wat is het ?

Kleuter

Jonge kinderen begrijpen het verschil tussen lenen, iets gebruiken en ongevraagd wegnemen nog niet helemaal. Ze kennen de regels (als ik iets wegneem vraag ik het eerst) meestal wel, maar ze beseffen onvoldoende dat je anderen schade kan berokkenen door iets mee te nemen. Als een kleuter iets mooi of lekker vindt, durft hij het al eens meenemen. Net zoals hij die mooie schelp op het strand meeneemt, kan het gebeuren dat hij ook die mooie glitterpen van zijn tante meeneemt. Voor hen is het dus nog erg moeilijk om zich in te leven in anderen. Kleuters redeneren ook nog sterk vanuit een extern geweten. Dingen mogen niet omdat mama en papa dat zeggen.

Lagere schoolleeftijd

Vanaf de lagere school leeftijd (7-8j) weten kinderen stilaan wat eigendom is. Ze begrijpen dan ook beter dat het verkeerd is om zaken die niet van hen zijn weg te nemen én ze beseffen beter dat dit anderen kan benadelen. Sommige kinderen van deze leeftijd stelen dan ook uit solidariteit (ja, maar hij deed het ook) of omdat ze het moeilijk vinden om 'nee' te zeggen wanneer een vriend ze probeert over te halen iets te stelen.

Puberteit

Met het ouder worden neemt de invloed van vrienden en de druk van leeftijdgenoten toe. Daardoor kunnen jongeren soms sneller in de verleiding gebracht worden om te stelen of om een kick te verkrijgen. Dat een puber vaak geld te kort heeft, omdat vrije tijd steeds duurder wordt, kan het stelen in de hand werken.

Hoe belangrijk is het ?

Er zijn verschillende redenen waarom kinderen en jongeren stelen:

Heel jonge kinderen nemen dingen, zonder bewust te zijn dat dingen geld kosten en dat het verkeerd is om iets van iemand af te nemen.
Omdat ze iets heel graag willen hebben en niet kunnen wachten. De kans betrapt te worden en een straf te krijgen, weegt niet op tegen de onmiddellijke beloning van het gestolen voorwerp
Om aandacht te krijgen, een reactie uit te lokken
Uit verveling
Sommigen vinden het spannend en testen uit hoever ze kunnen gaan
Sommigen willen aanzien krijgen bij leeftijdsgenoten (doordat ze durven stelen, maar ook door de spullen die ze stelen, dure gadgets bijvoorbeeld)
Sommigen stelen omdat hun vrienden het doen en ze erbij willen horen of misschien wel onder druk gezet worden.
…

Voor de gewetensontwikkeling is het belangrijk dat kinderen het belang beseffen van wat van hun is en wat van anderen. Het aanleren van normen en waarden op dit punt is heel belangrijk.

Wanneer je kind voortdurend steelt en/of blijft stelen kan dat duiden op andere problemen zoals weinig zelfvertrouwen, innerlijke boosheid, eenzaamheid… Het is dan belangrijk om professionele hulp te zoeken. Ook wanneer je kind daarnaast nog andere problemen heeft, als veel ruzie maken, liegen, leerproblemen… contacteer je best een deskundige.

Wat kun je doen ?

Hoe reageren?

Wanneer je merkt dat je kind steelt, reageer dan onmiddellijk en keur de diefstal af. Jonge kinderen nemen dus dingen mee, omdat ze deze zo graag willen hebben en zonder echt bij de gevolgen stil te staan. Maak er geen drama van wanneer je kleuter iets gestolen heeft. Het is echter wel belangrijk dat je aangeeft dat stelen niet kan.
Probeer consequent te zijn, ook bij het wegnemen van een onschuldig snoepje thuis is het goed te bespreken dat dit niet hoort.
Wanneer het vaak gebeurt, kan je best nagaan waar het stelen vandaan komt. Wil je kind indruk maken? Heeft het te weinig geld? Wil het aandacht?
Wanneer je kleuter bijvoorbeeld iets meegenomen heeft van een vriendje of uit een winkel is het goed om hier met je kind over te praten (waarom kan dit niet? Wat vindt jij als ouder? Hoe moet het dan wel?) Je kan de spulletjes daarna samen terug brengen en excuses aanbieden. Je kind ziet zo dat wat hij verkeerd gedaan heeft ook hersteld moet worden.
Wanneer je kind eerlijk is over een diefstal, ook wanneer het kind die diefstal eerst ontkend heeft, waardeer dit dan. Zo toon je aan dat je belang hecht aan eerlijkheid, ook wanneer je kind in de fout is gegaan. Geef je kind ook de gelegenheid om je vertrouwen terug te winnen.
Zoek samen, naar gelang de leeftijd, naar een gepaste consequentie. Dat kan gaan van excuses aanbieden, het terugbrengen van de spullen, tijdelijk niet gaan sporten, op zoek gaan naar geld om de schade te vergoeden,…
Geef zelf het goede voorbeeld! Respecteer andermans spullen en gebruik niet ongevraagd iemands materiaal. Maak duidelijke afspraken met je kind en sta er op voorhand al eens bij stil hoe je zal reageren als je kind iets steelt.

Stelen voorkomen?

Houd je kind gedurende een bepaalde periode goed in de gaten en beperk de gelegenheid om te stelen zo veel mogelijk (laat bijvoorbeeld geen geld rondslingeren, laat je kind zo weinig mogelijk alleen thuis).
Zorg ervoor dat je altijd weet waar je kind is en met wie. Zorg liefst voor toezicht.
Leer je kind de waarde van geld inschatten door bijvoorbeeld zakgeld te geven of door je kind aan te moedigen om een vakantiejob/weekendjob te doen.

Maak duidelijke afspraken, spreek samen consequenties af en heb positieve aandacht voor al die momenten waarop je kind wel eerlijk is.