Nieuw samengesteld gezin worden...

Stiefouder zijn of plusouder of ‘nieuw-samengestelde gezinnen’  zijn eigenlijk van alle tijden.  Zo is het lange tijd gebruikelijk geweest dat een weduwnaar met kinderen opnieuw huwde om de zorg voor zijn kinderen te delen en te verzekeren.  Maar waar nieuw samengestelde gezinnen ( verder afgekort als NSG)   vroeger eerder ‘uit  noodzaak’ ontstonden, zijn ze nu veeleer het gevolg van een ‘keuze’ : het zijn ‘zelf’-samengestelde gezinnen.  En net het idee van keuze roept maatschappelijke  vragen op, net zoals bij apart wonende  ouders.

In dit dossier gaan Ann Buysse en Sofie Maes ( U Gent) Franky De Meyer, Chris De Bruyne (VCOK)na wat ouders en kinderen met een NSG doen.  Apart wonende ouders en NSG worden nogal eens aangezien als  ‘stoorzenders’ : de kinderen en gezinnen nopen ‘anders te zijn’ dan ‘gewone’ kinderen en ‘gewone’ gezinnen.  De manier waarop in onze cultuur over gezinnen gedacht wordt, heeft een belangrijke impact op het leven van kinderen in gezinnen, ook van kinderen die in twee gezinnen leven.  Dat is de kern van de zaak en dus is het maatschappelijk relevant om toch even stil te staan bij NSG. 

Echtscheiding

Als ouders uit elkaar gaan...

•Wat betekent een scheiding voor kinderen?
•Hoe vertel je dat je gaat scheiden?
•Wat zijn vaak voorkomende reacties van kinderen en jongeren?
•Wat zijn de gevolgen van een scheiding voor kinderen?

Wij gingen op zoek naar informatie over de gevolgen van een scheiding voor een kind en tips om hier als ouder mee om te gaan.

Folders

Eigenlijk is hij bijna ons broertje, hé.  Groeimee.be folder over nieuw samengesteld gezin worden. 

“Jeugd en Seksualiteit” maakte verschillende brochures.  Deze zijn te bestellen.

• Uit elkaar voor jongeren
• Uit elkaar voor kinderen
• Uit elkaar voor ouders

Downloadbaar is de folder VIP Jeugd: Scheiding.

Ook de kinderrechtswinkel maakte een folder voor kinderen.

Brochure over echtscheiding en kinderen, opgemaakt door opvoedingswinkel Brussel.

Wat te doen bij echtsheiding is een publicatie van de Koning Boudewijnstichting.
Deze nieuwe brochure biedt een helpende hand in de eerste momenten die volgen op een (echt)scheiding. Naast het bieden van informatie wil de gids ook helpen om de emotionele schok op te vangen en om steun te geven in moeilijke dagen. De brochure verzamelt tips en informatie en alle juridische en administratieve plichtplegingen, maar ook goede raad om je (materiële) zaken op orde te krijgen en al je rechten - en die van je kinderen - te vrijwaren.

 

Wat kun ouders en kinderen doen ?

Wie willen, kunnen en mogen we zijn voor elkaar?

In een NSG heeft men nieuwe dingen te doen, die anders zijn dan in een oorspronkelijk gezin.  Wat in het oorspronkelijk gezin evident was, is dat niet meer in een NSG.  In een NSG neemt men best tijd om het te hebben over de onderlinge verhoudingen, over wie willen, kunnen en mogen we voor elkaar zijn.  De omgang wordt prettiger wanneer alle betrokkenen het gevoel hebben dat er met ieders bekommernissen wordt rekening gehouden.  Waar in het oorspronkelijk gezin meestal niet echt onderhandeld werd over de onderlinge verhoudingen kan dit een NSG wel.  Het is belangrijk te weten dat dit mag en kan.

De praktijk toont dat nieuwe gezinnen zich op de meest verschillende manieren organiseren. Soms neemt de stiefouder veel verantwoordelijkheid op t.a.v. de kinderen van de partner,  soms weinig. Soms doet de ouder veel dingen alleen met zijn/haar kinderen, soms gebeurt bijna alles samen.  Soms laten de kinderen de nieuwe partner toe als een bijkomende ouder, soms ook niet.  Soms doen de kinderen veel activiteiten samen met een  broer/zus gevoel, soms niet.

We zien dat elk vorm goed kan werken. Het besef als NSG te mogen kiezen en niet te moeten beantwoorden aan één model is de sleutel naar prettigere relaties. 

• Spreken over wie willen we zijn voor elkaar

Bij ouders leven er vragen.  Wie zou ik willen dat mijn nieuwe partner is t.a.v. mijn kinderen?  Hoe zou ik willen dat mijn kinderen zich opstellen t.a.v. mijn nieuwe partner? Hoe zou ik willen dat mijn kinderen omgaan met de kinderen van mijn partner?

Bij stiefouders leven er vragen. Wie wil ik zijn voor de kinderen van mijn partner?  Wat zie ik mij op te  nemen en wat niet?  Hoe wil ik dat de kinderen van mijn partner zich opstellen t.a.v. van mij?

Bij kinderen leven er vragen, met of zonder woorden, afhankelijk van de leeftijd. Wie wil ik zijn voor mijn ouder?  Wie wil ik zijn voor de stiefouder? Wie wil ik zijn voor de eventuele kinderen van de stiefouder?  

Allemaal zeer waardevolle vragen die het NSG best met elkaar bespreekt.  Dan wordt duidelijker wat ieders verwachting is.  Dan kan ieder kiezen om al dan niet te beantwoorden aan die verwachting.  Wanneer er niet over gesproken wordt dan zal er meer gehandeld worden vanuit intuïtie of vanuit een opvatting over hoe we denken ons te moeten gedragen.

Meningsverschillen met ruzie nadien geven dikwijls de gelegenheid om te spreken met elkaar.  In een ruzie maken we duidelijk wat we van de ander verwachten, en we zeggen het met woorden. Via conflicten kunnen de posities tegenover elkaar wat duidelijker worden. Conflicten zijn een kans om mekaar te vinden en moeten dus niet voorkomen worden.

Het blijft elke dag opnieuw zoeken en dit is niet eenvoudig.  Het vraagt moed om telkens opnieuw ‘wie we zijn voor elkaar’  bespreekbaar te houden. Het vraagt moed om meningsverschillen en conflicten als een kans te blijven bekijken.

•  Spreken over wie kunnen we zijn voor elkaar

Als de verwachtingen duidelijk zijn kan een periode volgen waarin de uitgesproken verwachtingen in de praktijk worden omgezet.  Iedereen kan in de dagelijkse realiteit ondervinden wat wel en niet mogelijk is.  Men doet dingen apart en samen en zo ondervindt met wat leuk en minder leuk is.  Er ontstaan meningsverschillen en conflicten, iedereen merkt voor zichzelf waar hij/zij zich prettig of ambetant bij voelt.  Deze ervaringen zijn nu net belangrijk en kunnen onderwerp van gesprek en bijsturing worden.

Uit gesprekken met kinderen, ouders en stiefouders blijkt dat het voor sommige gezinnen voldoende is  dat er met de stiefouder een beleefde,  afstandelijke relatie is.  Andere gezinnen vormen dan weer heel hechte relaties ,  waarbij de stiefouder een vertrouwensfiguur wordt voor de kinderen van de partner.   De levenskwaliteit blijkt samen te hangen met het gevoel dat er onderhandeld is over hoe men zich dan zal verhouden t.a.v. elkaar.   Het gevoel van invloed te hebben en te ondervinden dat er rekening is gehouden met wat men belangrijk vindt is bepalend.  En in mindere mate of nu gaat om hechte verhoudingen dan wel afstandelijke verhoudingen.  

• Spreken over wie mogen we zijn voor elkaar

Elke ouder heeft zijn/haar idee en verwachtingen over hoe het kind zich gedraagt en opstelt in het andere gezin.  Het zijn de kinderen die in twee gezinnen leven en zij zullen ook rekening moeten kunnen houden met de verwachtingen op dit vlak vanuit de andere ouder.

Hier kunnen en mogen over spreken is voor kinderen belangrijk.  Even belangrijk is dat kinderen ondervinden dat er kan gezocht worden naar manieren om soepel te bewegen tussen twee gezinnen.  Als ouders bereid zijn om samen met hun kind mee te zoeken naar manieren om op beide plaatsen aan de verwachtingen te kunnen beantwoorden is helpend voor kind en ouder. 

Naast de ouder-kind relatie is er ook de ouderrelatie tussen de oorspronkelijke ouders.  Ouders hebben een bepaalde verstandhouding met de andere ouder.  Soms lukt het om goed samen te werken met de andere ouder en soms niet.  Soms is er in partnergeschiedenis teveel  gebeurd om nog goed te kunnen samenwerken.

Uiteraard is het voor het kind comfortabel als ouders met elkaar de dingen kunnen regelen.  Als het lukt om samen te werken dan kunnen de zaken die de kinderen vertellen over hun andere ‘thuis’ besproken worden met de andere ouder.  Als het niet lukt om samen te werken is het misschien beter om dit niet te doen.

Dan kan je als ouder je kind helpen om zelf het gesprek aan te gaan met de andere ouder. 

Kinderen onderschatten immers vaak het feit dat ze invloed hebben op hun ouders of ze vrezen een ouder te kwetsen door over ‘het andere gezin’ te spreken.  Je kind stimuleren om dit wel te doen kan er voor zorgen dat het kind zijn eigen invloed beseft.  Zolang kinderen niet zelf spreken met de andere ouder over de zaken die hen bezig houden dan kan de indruk ontstaan dat het gaat over de  jouw mening is en niet die van je kind.   Het kan een goede manier van handelen zijn want de meeste ouders zijn gevoelig voor wat hun kinderen hen zelf zeggen.   Dus in plaats van te blijven investeren in moeilijke gesprekken tussen ouders kan het waardevol zijn om te investeren in het ondersteunen van je kind om het gesprek met de andere ouder aan te gaan.  Zo geef je ruimte.
Soms regelen de dingen zich in een NSG zonder al te veel te praten over het NSG en verloopt het vlot.  Dat kan betekenen dat mens zonder al te veel woorden toch aanvoelt wat de verwachtingen bij de ander zijn.   Als die dan wat overeenstemmen is er niet al te veel gesprek nodig.  Of soms is de start van het NSG vlot maar komt er nadien gehakketak.  Allemaal normaal en telkens een kans om te beginnen praten.

 Enkele zaken om in gedachten te houden :  

• Wennen

Zeker als je zelf geen kinderen hebt, kan de overgang naar een stiefgezin je nogal overrompelen. Het kost tijd soms vele jaren, voordat iedereen in het stiefgezin aan elkaar gewend is. Geef je en je stiefkinderen zelf die ruimte om aan elkaar te wennen. De ouder speelt een centrale rol bij de acceptatie van de stiefouder door de kinderen.

•  Wees realistisch.

Een stiefgezin vormen is best ingewikkeld en het kan enkele jaren duren voordat een stiefgezin volgroeit is. Probeer dus niet te streven naar het perfecte gezin, of naar het gezin dat u als (stief)- ouder zelf kent. Idealiseer niet het traditioneel gezin en minimaliseer niet het stiefgezin. Het is belangrijk om te onthouden dat het leven in een traditioneel gezin ook niet altijd over rozen gaat, elk huisje heeft zijn kruisje! Wees geduldig en blijf positief denken.

•  Rustig bouwen aan de relatie

Het verleden speelt altijd een rol. Maar door samen kleine stapjes te zetten kun je weer een nieuwe toekomst opbouwen. Investeer daarom tijd en energie in samen leuke dingen doen. Heb oog voor het welzijn en de leefwereld van je stiefkinderen. Dan accepteren je stiefkinderen het ook als je eens streng moet zijn.

• Communicatie

Een relatie waarbij sprake is van stiefkinderen kan extra stress en struikelblokken geven. Spring niet zomaar in het diepe, maar bereid je samen met je partner voor op wat er komen gaat. Blijf altijd met elkaar in gesprek en heb oog voor elkaars beleving. Jij of je partner kunnen een heel ander beeld hebben van jullie gezinssituatie en de stiefkinderen. Het is belangrijk om oog te hebben voor de verschillen, maar steun elkaar, zoek naar compromissen en laat je niet tegen elkaar uitspelen

• Stap niet meteen in de ouderrol

Het is belangrijk dat kinderen onderscheid kunnen maken tussen hun biologische ouders en de nieuwe partner. Je stiefkinderen hebben al een moeder en een vader, en zitten niet op een reserve-exemplaar te wachten. Let er daarom op dat de kinderen je niet papa of mama noemen, want dat ben je niet. Ook als de kinderen het zelf vragen, kan je hier best niet op ingaan.

•  Afspraken maken

Als je allebei kinderen hebt, kun je hele verschillende opvoedstijlen hebben. Natuurlijk mogen er verschillen zijn, maar het is wel belangrijk om samen bepaalde basisafspraken te maken. Dat is net zo belangrijk als in een traditioneel gezin. Je partner heeft de primaire verantwoordelijkheid voor de kinderen, de stiefouder ondersteunt . Concreet maakt dat jullie beiden de afspraken hanteren, maar dat de straf beter door de biologische ouder gegeven wordt.

 

Hoe belangrijk is het ?

Kinderen en gezinnen in een overgangssituatie als belangrijkste gedachte

In  procesonderzoek over gezinstransities (overgangssituaties), vooral  scheidingsonderzoek, vinden we relevante gegevens ook  voor nieuw samengestelde gezinnen.  Zo weten we o.a. dat :

• blijvend ouderconflict over de kinderen of conflicten waarin de kinderen zich gevangen voelen een negatief effect hebben op het welzijn van kinderen. Conflict en wedijver tussen bijvoorbeeld moeder en stiefmoeder kan ervoor zorgen dat de kinderen het moeilijk hebben.
• kinderen positievere gevoelens hebben wanneer ze actief betekenis kunnen verlenen en communiceren met hun ouders over de problemen die ontstaan door deze situatie.  Het is belangrijk dat kinderen voldoende voorbereid worden  met een duidelijke, niet beschuldigende uitleg zodat ze in het nieuwe gezin voldoende betekenis kunnen geven aan wat er precies met hun gezin gebeurt.  Een goede uitleg over wat er wel en niet zal veranderen, en welke rol alle betrokkenen wel of niet zullen vervullen helpt kinderen om alles een plaats te geven.  Het benoemen van wat verandert en erover praten, stelt iedereen in staat om zijn of haar plaats te vinden binnen het gezin.
• wanneer kinderen het gevoel hebben ertoe te doen, iets te betekenen in het hoofd en het hart van hun beide ouders, ze dan beter met de gezinsovergang omkunnen.  Als ze - in de mate van het mogelijke- betrokken worden bij de reorganisatie van het gezin, of althans als er met hen rekening wordt gehouden, dan krijgen ze het gevoel dat ze meetellen.

De moeilijke combinatie tussen partnerschap en ouderschap speelt NSG parten.  Het is lastig om je partnerschap te ontwikkelen –hetgeen veel tijd en energie vraagt- terwijl je ouder bent en dat in aanwezigheid van de kinderen – die eveneens veel tijd vragen. 

Dat betekent dat de ontwikkeling van de relatie tussen ‘stief’ouder en ‘stief’kind -de ‘stief’relatie- niet vanzelfsprekend is.  Een hechte relatie is goed voor het welzijn van alle betrokkenen. Niets overhaasten en langzaam een warme, betrokken relatie opbouwen is dan ook de boodschap.  Vooral het echte ‘ouderen’, het opvoeden kan best aan de biologische ouder worden overgelaten waarbij de stiefouder geleidelijk aan meer invloed krijgt.

Samen een NSG worden …

Het ‘zich voelen als een gezin’ vraagt tijd en inspanning van alle betrokkenen.  Zowel ouders als kinderen moeten een ander beeld van ouderschap ontwikkelen dan dat wat ze voorheen kenden en geen onrealistische verwachtingen koesteren.

Drie factoren blijken belangrijk in de vorming van NSG: het goed beheren van grenzen, een gevoel van solidariteit naar elkaar en voldoende aanpassingsvermogen.  De grenzen binnen het NSG en tussen het NSG en de buitenwereld vragen een goed ‘beheer’.  Zo moet er goed onderhandeld worden over het heen en weer gaan van de verschillende leden van het ene gezin naar het andere.  Maar ook binnen het NSG is het belangrijk dat iedereen zijn eigenheid en eigen ruimte kan behouden.

Naast heel wat tegenstrijdige gevoelens is er ook een gevoel van solidariteit want de meeste gezinnen beginnen met optimisme aan de nieuwe fase.  Zij willen dat het lukt als een gezin, en dat gevoel doet reeds wonderen.

Flexibiliteit is noodzakelijk .  Alle leden van een NSG gaan voor een gemeenschappelijke toekomst.  Maar ze hebben een verschillend verleden, een andere geschiedenis en de integratie van de verschillende geschiedenissen vraagt aanpassingvermogen, van allen.

Invloed stopt niet aan de grenzen van het gezin

Uit het weinige onderzoek dat reeds uitgevoerd werd rond hoe NSG zich vormen, weten we één ding met zekerheid: er bestaat niet één juiste weg naar een NSG.  Kennis over elkaar, respect voor diversiteit en erkenning van de variëteit aan gezinssituaties als maatschappelijke realiteit die door alle betrokkenen op een eigen manier wordt beleefd is dan ook belangrijk.  Zo kan er een diversiteit aan ‘gewone’, ‘gelukkige’ gezinnen bestaan

 

Wat is het ?

Als we praten over een nieuw samengesteld gezin (NSG),  dan hebben we het over een gezin met minstens één kind uit een vorige partnerrelatie. Dit is waarschijnlijk het enige dat alle nieuw samengestelde gezinnen gemeen hebben. Nieuw samengestelde gezinnen, kunnen immers erg verschillen op het vlak van samenstelling en omgangsvormen.  ‘Het’ nieuw samengestelde gezin bestaat niet. 

Tal van  factoren spelen mee in wat er in een NSG nodig zal zijn om tot een organisatie te komen die doeltreffend is en die dat gezin zijn eigenheid geeft;

• Zijn er leeftijdsverschillen tussen de kinderen: partner 1 heeft oudere kinderen,  partner 2 heeft jongere kinderen.
• Zijn er verschillende manieren waarop het ouderlijk gezag wordt uitgeoefend: de ene partner heeft veel overleg met de ouder van zijn kinderen,  de andere partner heeft totaal geen inbreng. 
• Welke kostenregelingen gelden er voor ouder 1 en ouder 2,  bijvoorbeeld ouder 1 moet een hoog onderhoudsgeld voor de kinderen betalen en ouder 2 ontvangt een hoog onderhoudsgeld. 
• Zijn de nieuwe partners in hun eigen scheiding twee eerste beslissers,  twee tweede beslissers of een eerste en een tweede beslisser? 
• Zorgen de ouderschapsregelingen n.a.v. de scheiding ervoor dat beiden op gelijkaardige of op een verschillende manier (kunnen) geëngageerd zijn in de opvoeding van hun kinderen? 
• Is er een negatief of positief beeld over de ex-partner,  is dit voor beiden positief of voor beiden negatief,  of voor de ene positief en voor de andere negatief? 
• Wat is de verblijfsregeling van de kinderen van de  ene partner en de kinderen van de andere partner? 
• Zijn er al dan niet ook gemeenschappelijke kinderen? 

Verschillende mensen,  hiermee worden zowel de kinderen als de partners bedoeld,   ontmoeten elkaar op een willekeurig moment in hun levensgeschiedenis. Ieder gezinslid brengt zijn of haar input mee vanuit zijn / haar levensgeschiedenis tot hiertoe.
In oorspronkelijke gezinnen maak je die geschiedenis en evolutie geleidelijk samen mee. Hierdoor is het makkelijk om te verstaan hoe iemand met situaties omgaat. 

Door het feit dat mensen in een NSG elkaar in een andere fase van het leven ontmoeten, is er tijd nodig om elkaar te leren kennen.

Meningsverschillen met discussie en conflicten zijn een goeie manier om elkaar echt te leren kennen. Tijdens een meningsverschil toont iemand wat hij / zij echt denkt. Dit geeft duidelijkheid en zorgt ervoor dat mensen zich veiliger kunnen voelen bij mekaar. 

Het is onder andere dank zij conflicten dat in een NSG de posities t.a.v. elkaar duidelijker kunnen worden.

Dit  is vaak tegenstrijdig met wat mensen eigenlijk willen. Ze hebben net een  stuk gelopen relatie achter de rug,  voelen zich hierdoor misschien een stuk mislukt en hebben behoefte aan een rustig verloop.

Als er een vrij conflictueuze voorgeschiedenis tussen de ex-partners geweest is lijken nieuwe conflicten moeilijk. Meningsverschillen en discussies worden dan vaak (ook maatschappelijk) net gezien als een barometer dat het niet goed loopt. 

De weg die moet afgelegd worden heeft als uitkomst een antwoord op de vragen: Wie is wie voor wie? Wie wil de nieuwe ouder voor het kind zijn? Wie wil het kind voor de nieuwe ouder zijn? Wil de nieuwe partner ook een beetje ouder voor het kind zijn? Wil het kind dat de nieuwe partner ook een beetje ouder voor hem of haar is?

Eenmaal de antwoorden op deze vragen duidelijk zijn, vergroot de kans op rust en stabiliteit in het nieuwe gezin. Dit is echter een proces dat in kleine stapjes verloopt en tijd vraagt.       

Een aantal specifieke accenten voor nieuw samengestelde gezinnen op een rijtje.

•  Er zijn extra taken die moeten volbracht worden:  het uitbouwen van een sterke partnerrelatie ; het in stand houden van de voorgaande ouder / kindrelatie ;  het ontwikkelen van nieuwe relaties, vooral tussen de nieuwe partner van de ouder en de kinderen ;   het opbouwen van een nieuwe relatie tussen de nieuwe gezinsleden 
• De kinderen zijn onmiddellijk aanwezig van bij het begin van de nieuwe partnerrelatie. Er is vaak weinig aparte ruimte voor het partner zijn. Dit kan nieuwe partners als partners onder druk zetten. Extra tijd nemen als koppel is belangrijk. 
• Het is niet omdat nieuwe partners voor mekaar kiezen,  dat men automatisch ook voor de kinderen van die nieuwe partner kiest. Het gebeurt vaak dat nieuwe partners  het moeilijk hebben met de kinderen of één van de kinderen. Kan dit gezegd worden zonder dat dit de andere ouder zal kwetsen en dit misschien de partnerrelatie in het gedrang brengt? Vaak zijn deze emoties onuitgesproken omdat het niet echt evident is om ze te verwoorden zonder de ander te kwetsen. Nochtans kan het belangrijk zijn om een manier te zoeken om hierover met mekaar te kunnen spreken. 
• Kinderen worden niet enkel beïnvloed binnen het NSG. Zij horen / zien ook hoe de andere ouder zich voelt bij hoe de relatie tussen hen en die nieuwe partner georganiseerd geraakt.  Het is voor een NSG nodig om rekening te houden met wat er speelt aan loyauteitsgevoelens bij de kinderen. Niet enkel de relatie op zich geeft emoties,  maar vaak nog veel meer de reactie van de andere ouder op die relatie. 
• Duidelijke positionering
  Binnen oorspronkelijke gezinnen zijn de posities t.a.v. elkaar duidelijk. Het natuurlijke gegeven ouder-kind wordt maatschappelijk ondersteund en de prioriteit van de bloedband is in de wetgeving verankerd. Als ouder heb je naast plichten ook rechten en je krijgt van de omgeving erkenning voor je goede zorgen. De ouderrelatie geeft ook betekenis aan de partnerrelatie. In een NSG zullen de posities en welke die wel of niet kunnen zijn eerder moeten onderhandeld worden.Onder andere samen zoeken naar hoe gaan we mekaar noemen,  vooral ten opzichte van derden, kan een belangrijk onderwerp zijn. 
  Moeder wil dat Theo (haar  nieuwe partner) zich opstelt als ouder (t.a.v. haar zoon Frank). Theo heeft zelf geen eigen kinderen, is gescheiden en had vroeger graag kinderen gehad. Theo ziet Frank (zoon van zijn nieuwe partner) nu als zijn zoon. Frank beleeft zich echter niet als de zoon van Theo en laat niet toe dat Theo zich als vader opstelt. Moeder weet dat Frank heel belangrijk is voor Theo en dat hij de zoon is die hij nooit gehad heeft. Hoe moeder hier mee omgaat is een proces dat bewust besproken zal moeten worden niet alleen met Theo maar ook met de Frank. 
• Het zijn niet alleen de volwassenen en de kinderen die zich t.a.v. mekaar moeten positioneren. Ook de verschillende kinderen moeten t.a.v. mekaar een weg vinden. Soms hebben kinderen mekaar niet zo graag,  net zoals kinderen in een klas sommige kinderen graag  hebben en andere ook weer niet. De kinderen helpen om hier met mekaar over te spreken kan helpen. De boodschap geven dat zij niet mekaars beste vrienden  moeten zijn kan ruimte geven. Je kan het verschil aangeven tussen mekaar graag hebben en een respectvolle  manier hanteren om met  mekaar om te gaan. 
• Er is vaak veel meer familie vier grootouders,  veel meer ooms,  tantes,  neven nichten enzovoort. Elke familie heeft zijn gewoontes,  kerstdag,  Nieuwjaar,  verjaardagen,  feestdagen,  vakanties. Vaak is het combineren van dit alles niet gemakkelijk. Dit maakt het voor het gezin vaak moeilijk om te kunnen beantwoorden aan ieders verwachtingen.
  Dit kan een grote rijkdom zijn,  of kan voor veel verwarring zorgen,  dit hangt af van hoe het mogelijk gemaakt wordt voor iedereen om daar mee om te gaan. Maar het hangt vooral af van het gegeven of er begrip is van de mensen rondom dat gezin voor de  complexiteit voor dat gezin. Goed doen voor iedereen is vaak onmogelijk. 
• Als in een gezin de kinderen van de ene ouder wel daar hun hoofdverblijf hebben en de kinderen van de andere ouder enkel in het WE daar verblijven kan dit vaak aanleiding geven tot spanningen.
  klassiek: weekend ouder is toegeeflijker t.a.v. zijn eigen kinderen die enkel in het weekend komen dan t.a.v. de kinderen van de andere ouder die voltijds aanwezig zijn.

Deze korte beschouwing heeft vooral als bedoeling aan te tonen dat leven in een NSG een complex gegeven is. Door te doen alsof die complexiteit er niet is wordt de kans op een moeilijk verloop groter. Complexiteit betekent niet minder waardevol. Als mensen tijd nemen om woorden te gebruiken om deze onderliggende relationele complexiteit zichtbaar te maken wordt de situatie vaak veel meer beheersbaar. Bewust omgaan met deze complexiteit kan er ook voor zorgen dat op het eerste zicht onnodige meningsverschillen,  discussies en conflicten over schijnbaar onbenullige inhouden, vanuit een ander perspectief kunnen benaderd worden.