Wat is het ?

Als we praten over een nieuw samengesteld gezin (NSG),  dan hebben we het over een gezin met minstens één kind uit een vorige partnerrelatie. Dit is waarschijnlijk het enige dat alle nieuw samengestelde gezinnen gemeen hebben. Nieuw samengestelde gezinnen, kunnen immers erg verschillen op het vlak van samenstelling en omgangsvormen.  ‘Het’ nieuw samengestelde gezin bestaat niet. 

Tal van  factoren spelen mee in wat er in een NSG nodig zal zijn om tot een organisatie te komen die doeltreffend is en die dat gezin zijn eigenheid geeft;

• Zijn er leeftijdsverschillen tussen de kinderen: partner 1 heeft oudere kinderen,  partner 2 heeft jongere kinderen.
• Zijn er verschillende manieren waarop het ouderlijk gezag wordt uitgeoefend: de ene partner heeft veel overleg met de ouder van zijn kinderen,  de andere partner heeft totaal geen inbreng. 
• Welke kostenregelingen gelden er voor ouder 1 en ouder 2,  bijvoorbeeld ouder 1 moet een hoog onderhoudsgeld voor de kinderen betalen en ouder 2 ontvangt een hoog onderhoudsgeld. 
• Zijn de nieuwe partners in hun eigen scheiding twee eerste beslissers,  twee tweede beslissers of een eerste en een tweede beslisser? 
• Zorgen de ouderschapsregelingen n.a.v. de scheiding ervoor dat beiden op gelijkaardige of op een verschillende manier (kunnen) geëngageerd zijn in de opvoeding van hun kinderen? 
• Is er een negatief of positief beeld over de ex-partner,  is dit voor beiden positief of voor beiden negatief,  of voor de ene positief en voor de andere negatief? 
• Wat is de verblijfsregeling van de kinderen van de  ene partner en de kinderen van de andere partner? 
• Zijn er al dan niet ook gemeenschappelijke kinderen? 

Verschillende mensen,  hiermee worden zowel de kinderen als de partners bedoeld,   ontmoeten elkaar op een willekeurig moment in hun levensgeschiedenis. Ieder gezinslid brengt zijn of haar input mee vanuit zijn / haar levensgeschiedenis tot hiertoe.
In oorspronkelijke gezinnen maak je die geschiedenis en evolutie geleidelijk samen mee. Hierdoor is het makkelijk om te verstaan hoe iemand met situaties omgaat. 

Door het feit dat mensen in een NSG elkaar in een andere fase van het leven ontmoeten, is er tijd nodig om elkaar te leren kennen.

Meningsverschillen met discussie en conflicten zijn een goeie manier om elkaar echt te leren kennen. Tijdens een meningsverschil toont iemand wat hij / zij echt denkt. Dit geeft duidelijkheid en zorgt ervoor dat mensen zich veiliger kunnen voelen bij mekaar. 

Het is onder andere dank zij conflicten dat in een NSG de posities t.a.v. elkaar duidelijker kunnen worden.

Dit  is vaak tegenstrijdig met wat mensen eigenlijk willen. Ze hebben net een  stuk gelopen relatie achter de rug,  voelen zich hierdoor misschien een stuk mislukt en hebben behoefte aan een rustig verloop.

Als er een vrij conflictueuze voorgeschiedenis tussen de ex-partners geweest is lijken nieuwe conflicten moeilijk. Meningsverschillen en discussies worden dan vaak (ook maatschappelijk) net gezien als een barometer dat het niet goed loopt. 

De weg die moet afgelegd worden heeft als uitkomst een antwoord op de vragen: Wie is wie voor wie? Wie wil de nieuwe ouder voor het kind zijn? Wie wil het kind voor de nieuwe ouder zijn? Wil de nieuwe partner ook een beetje ouder voor het kind zijn? Wil het kind dat de nieuwe partner ook een beetje ouder voor hem of haar is?

Eenmaal de antwoorden op deze vragen duidelijk zijn, vergroot de kans op rust en stabiliteit in het nieuwe gezin. Dit is echter een proces dat in kleine stapjes verloopt en tijd vraagt.       

Een aantal specifieke accenten voor nieuw samengestelde gezinnen op een rijtje.

•  Er zijn extra taken die moeten volbracht worden:  het uitbouwen van een sterke partnerrelatie ; het in stand houden van de voorgaande ouder / kindrelatie ;  het ontwikkelen van nieuwe relaties, vooral tussen de nieuwe partner van de ouder en de kinderen ;   het opbouwen van een nieuwe relatie tussen de nieuwe gezinsleden 
• De kinderen zijn onmiddellijk aanwezig van bij het begin van de nieuwe partnerrelatie. Er is vaak weinig aparte ruimte voor het partner zijn. Dit kan nieuwe partners als partners onder druk zetten. Extra tijd nemen als koppel is belangrijk. 
• Het is niet omdat nieuwe partners voor mekaar kiezen,  dat men automatisch ook voor de kinderen van die nieuwe partner kiest. Het gebeurt vaak dat nieuwe partners  het moeilijk hebben met de kinderen of één van de kinderen. Kan dit gezegd worden zonder dat dit de andere ouder zal kwetsen en dit misschien de partnerrelatie in het gedrang brengt? Vaak zijn deze emoties onuitgesproken omdat het niet echt evident is om ze te verwoorden zonder de ander te kwetsen. Nochtans kan het belangrijk zijn om een manier te zoeken om hierover met mekaar te kunnen spreken. 
• Kinderen worden niet enkel beïnvloed binnen het NSG. Zij horen / zien ook hoe de andere ouder zich voelt bij hoe de relatie tussen hen en die nieuwe partner georganiseerd geraakt.  Het is voor een NSG nodig om rekening te houden met wat er speelt aan loyauteitsgevoelens bij de kinderen. Niet enkel de relatie op zich geeft emoties,  maar vaak nog veel meer de reactie van de andere ouder op die relatie. 
• Duidelijke positionering
  Binnen oorspronkelijke gezinnen zijn de posities t.a.v. elkaar duidelijk. Het natuurlijke gegeven ouder-kind wordt maatschappelijk ondersteund en de prioriteit van de bloedband is in de wetgeving verankerd. Als ouder heb je naast plichten ook rechten en je krijgt van de omgeving erkenning voor je goede zorgen. De ouderrelatie geeft ook betekenis aan de partnerrelatie. In een NSG zullen de posities en welke die wel of niet kunnen zijn eerder moeten onderhandeld worden.Onder andere samen zoeken naar hoe gaan we mekaar noemen,  vooral ten opzichte van derden, kan een belangrijk onderwerp zijn. 
  Moeder wil dat Theo (haar  nieuwe partner) zich opstelt als ouder (t.a.v. haar zoon Frank). Theo heeft zelf geen eigen kinderen, is gescheiden en had vroeger graag kinderen gehad. Theo ziet Frank (zoon van zijn nieuwe partner) nu als zijn zoon. Frank beleeft zich echter niet als de zoon van Theo en laat niet toe dat Theo zich als vader opstelt. Moeder weet dat Frank heel belangrijk is voor Theo en dat hij de zoon is die hij nooit gehad heeft. Hoe moeder hier mee omgaat is een proces dat bewust besproken zal moeten worden niet alleen met Theo maar ook met de Frank. 
• Het zijn niet alleen de volwassenen en de kinderen die zich t.a.v. mekaar moeten positioneren. Ook de verschillende kinderen moeten t.a.v. mekaar een weg vinden. Soms hebben kinderen mekaar niet zo graag,  net zoals kinderen in een klas sommige kinderen graag  hebben en andere ook weer niet. De kinderen helpen om hier met mekaar over te spreken kan helpen. De boodschap geven dat zij niet mekaars beste vrienden  moeten zijn kan ruimte geven. Je kan het verschil aangeven tussen mekaar graag hebben en een respectvolle  manier hanteren om met  mekaar om te gaan. 
• Er is vaak veel meer familie vier grootouders,  veel meer ooms,  tantes,  neven nichten enzovoort. Elke familie heeft zijn gewoontes,  kerstdag,  Nieuwjaar,  verjaardagen,  feestdagen,  vakanties. Vaak is het combineren van dit alles niet gemakkelijk. Dit maakt het voor het gezin vaak moeilijk om te kunnen beantwoorden aan ieders verwachtingen.
  Dit kan een grote rijkdom zijn,  of kan voor veel verwarring zorgen,  dit hangt af van hoe het mogelijk gemaakt wordt voor iedereen om daar mee om te gaan. Maar het hangt vooral af van het gegeven of er begrip is van de mensen rondom dat gezin voor de  complexiteit voor dat gezin. Goed doen voor iedereen is vaak onmogelijk. 
• Als in een gezin de kinderen van de ene ouder wel daar hun hoofdverblijf hebben en de kinderen van de andere ouder enkel in het WE daar verblijven kan dit vaak aanleiding geven tot spanningen.
  klassiek: weekend ouder is toegeeflijker t.a.v. zijn eigen kinderen die enkel in het weekend komen dan t.a.v. de kinderen van de andere ouder die voltijds aanwezig zijn.

Deze korte beschouwing heeft vooral als bedoeling aan te tonen dat leven in een NSG een complex gegeven is. Door te doen alsof die complexiteit er niet is wordt de kans op een moeilijk verloop groter. Complexiteit betekent niet minder waardevol. Als mensen tijd nemen om woorden te gebruiken om deze onderliggende relationele complexiteit zichtbaar te maken wordt de situatie vaak veel meer beheersbaar. Bewust omgaan met deze complexiteit kan er ook voor zorgen dat op het eerste zicht onnodige meningsverschillen,  discussies en conflicten over schijnbaar onbenullige inhouden, vanuit een ander perspectief kunnen benaderd worden.