Wat kun je doen ?

Van spel wordt wel eens gedacht dat kinderen het niet hoeven te leren, dat ze er niet toe moeten aangezet worden.
Kinderen lijken immers altijd en overal te spelen alsof het vanzelfsprekend tot stand komt.
Nochtans leert nauwkeurige observatie, dat het aanbieden van een een speelse omgeving hierbij belangrijk is.
Wanneer de kleine baby, in de eerste maanden na zijn geboorte, liefdevol verzorgd is door betrokken volwassenen, ontstaat rond drie en vijf maanden de eerste speelse sociale uitwisseling. Ouder en kind zullen op rustige momenten, bijvoorbeeld na de voeding, via het gezicht, de stem, aanrakingen, gepassioneerd ‘spelen’.

Een speelse interactie tussen ouders en kind is bovendien een manier om warme gevoelens te delen en om ook met moeilijkere gevoelens om te gaan.
Nochtans kan dergelijk speels klimaat omwille van diverse redenen in een gezin ontbreken. Wanneer de interactie aan speelsheid ontbreekt, is ze uitsluitend gericht op de realiteit: als er gegeten wordt, moet er gegeten worden en is er nauwelijks ‘ruimte’ voor iets speels.
Deze interactie is vaak het gevolg van problemen bij en/of tussen de ouders.
Spelontwikkeling kan dan vastlopen, zo dreigt ze bijvoorbeeld enkel iets van het kind te worden, een manier om zichzelf bezig te houden, zonder zijn omgeving te storen. Kinderspel kan met andere woorden niet ten volle ontwikkelen zonder een omgeving die dit aanmoedigt.

Hoe maak je ruimte voor het spel van je kind?

Als ouder weet je soms niet goed hoe je met je kind moet spelen, en of je dit eigenlijk wel kunt.
Gelukkig kan je als volwassene (opnieuw) leren spelen. Het kan een heel avontuur zijn je te laten leiden door de speelsheid van je kind: samen giechelen, ravotten, ontdekken, ... Het is niet alleen goed voor je kind en voor jezelf, maar vooral voor jullie relatie!
Hierna geven we enkele tips om de speelsheid van je kind mee te helpen ontplooien, en misschien zo ook het ‘kind in jezelf te herontdekken’.

• Speelsheid in dagdagelijkse bezigheden:

Breng af en toe speelsheid in bezigheden als eten, badje geven, haren kammen, kleren aandoen, slapen.

Wees ook eens creatief als je kind iets niet wil doen. Maak er een spelletje van, zoek een alternatief samen met je kind, zing een liedje, lees voor het slapen een verhaaltje voor, etc.

• Speelgoed hoeft niet altijd veel, spectaculair en duur te zijn:

Ondersteun de verwondering voor en laat jezelf verwonderen door kleine dingen, zoals vlindertjes in het bos, paarden in de wei of golven in de zee.

Hou simpele dingen bij en laat je kind hier mee spelen. Je zult ervan versteld staan hoe ‘uit het niets iets kan ontstaan’. Met eenvoudige materialen als dozen, bekertjes, oude tijdschriften, zand, etc. kunnen kinderen zich urenlang amuseren.
Hou lege verpakkingen bij zodat ze winkeltje kunnen spelen. Laat de TV eens uit, en laat de verveling tot de verbeelding spreken.

Ga naar de kringloopwinkel/rommelmarkt en laat je kind er één of enkele speeltjes uitkiezen. Of leen eens een spel. In een speel-o-theek vind je een grote waaier aan mogelijkheden, ook duurder speelgoed zoals een trampoline of een glijbaan.
Op tweedehands websites kan je heel goede koopjes doen. Als je kinderen wat ouder zijn, kunnen ze zelf hun eigen ‘uitgespeelde’ speelgoed verkopen.

Als je kind veel speelgoed heeft, is het een idee om een deel hiervan in de kelder/op zolder weg te zetten en dit opnieuw boven te halen op een later tijdstip. Dan is er twee maal plezier.

• Een aanbod op maat van de ontwikkeling:

Je kind hoeft niet vaak nieuw speelgoed te krijgen. Wel is er af en toe een nieuw aanbod nodig op maat van de ontwikkeling die je kind doormaakt.
Speelgoed mag niet te moeilijk zijn maar mag wel een uitdaging bieden zodat het stimuleert tot proberen, exploreren,… Heb je bijvoorbeeld het gevoel dat je kindje zijn inlegpuzzels met groot gemak kan maken, dan is het misschien leuk om eens samen een echte puzzel te proberen met een klein aantal stukken.

• Surf naar websites voor leuke ideeën:

Je kan er liedjes vinden, kleurplaten, speeltips,… een paar voorbeelden :
http://www.kinderliedjes.info/
http://www.speelzolder.be/
http://www.zappybaby.be/zappy/zappypedia/artikels/236/Tips-om-met-je-baby-te-spelen.html

• Gun je kind een eigen speelplekje:

Zorg voor een veilig speelhoekje, waar je kind ongestoord kan spelen en waar speelgoed niet onmiddellijk opgeruimd moet worden na het spelen.

Jouw aanwezigheid blijft belangrijk! Te weten dat ouders aanwezig zijn, ook al is het maar ‘op de achtergrond’, geeft een veilig en ondersteunend gevoel aan kinderen.

• Ook agressie moet ruimte krijgen binnen spel:

Het is belangrijk dat agressieve thema’s aan bod kunnen komen in spel.
Een radicaal verbod op speelgoedgeweertjes of zwaarden wekt de indruk dat de agressieve impulsen ‘fout’ zijn, terwijl spel net de plaats is waar het kind moet kunnen oefenen met ‘ik schiet jou dood’.
Als ouder ben je vrij te kiezen welk speelgoed je hierrond toelaat, maar radicaal geweertjes verbieden, wanneer die bijvoorbeeld als een verjaardagsgeschenkje of een ‘prijs’ op de kermis je gezin binnenkomen, heeft weinig zin.
Bovendien zijn kinderen vindingrijk en wordt een stokje al snel een zwaard of een pistool.

• Speel mee!

Als je kindje je uitnodigt om met de blokken te spelen, ga erbij zitten, en speel mee! Als je kindje vraagt om mee tikkertje of verstoppertje te spelen, zeg dan eens ja! Als je kind ‘klein klein kleutertje’ of ‘oma’s aan de top’ wil zingen, zing dan voor een keer luidkeels mee!

Leef je in in de rol van het spel dat je kind wil spelen. Zo ben je eens doktertje, dan weer de juf, dan weer het kindje… Laat het op je afkomen!

Maak je niet de hele tijd druk om huishoudelijke taken. Dit moet gebeuren, maar mag niet op de eerste plaats komen. Misschien vind je kind het wel leuk om mee te helpen stof af doen of met een kinderborsteltje de blaadjes op te vegen?

Hou gezelschapsspelletjes gezellig. Het moet niet altijd over winnen of verliezen gaan. Of laat je kind eens winnen. Speel in teams van één volwassene en één kind. Of maak jullie eigen regeltjes. Laat de verliezer eens winnen.

Geniet vooral van het samenzijn. Hou het leuk, trek gekke bekken, giechel en lach!

• Vrijetijdsbesteding: niet volproppen!

Laat momenten van verveling bestaan, vaak volgt er al snel een idee.

Je hoeft niet elk vrij moment op te vullen.

Hobby’s zijn er om te ontspannen. Sporten hoeft niet altijd prestatie te zijn. Het kan bijvoorbeeld leuk zijn om bij het zwemmen te plonsen, te duiken, op mama’s en papa’s rug te zwemmen…

• Hou rekening met de eigenheid van je kind/jezelf/de situatie:

Elk kind is verschillend. De leeftijd, het temperament, de stemming, … bepalen mee wat een kind leuk vindt.

Ook als ouder heb je eigen verwachtingen of voorkeuren rond spel.

De omgeving zal mee de mogelijkheden van spel bepalen. Zijn er broertjes of zusjes, woon je op een appartement of in een huis met een tuin, woon je in de stad of op het platteland,…ook deze factoren zullen een rol spelen in jullie keuze tot spel.

• Laat je verrassen door nieuwe ontmoetingen:

Maak gebruik van lokale ontmoetingsplaatsen zoals speelpleintjes, het zwembad,… Wie weet leert je kind een nieuw vriendje of vriendinnetje kennen of heb je een leuke babbel met andere ouders.

Breng je kind tijdens de vakantie eens naar de lokale speelpleinwerking. Het krijgt er de kans om, in een leuke speelse omgeving, kinderen van de buurt te leren kennen.

In sommige steden vind je ook ontmoetingshuizen voor kinderen tot 4 jaar vergezeld van een ouder, grootouder of andere vertrouwenspersoon. Kijk voor de adresssen op Wie is wie ?

• Opruimen hoort erbij.

Ook opruimen kan speels gebeuren.

Is er veel op te ruimen dan kan het helpen om het op te splitsen in deeltaken: bijvoorbeeld eerste de potloden, dan de puzzels,… Dit maakt de opdracht overzichtelijk voor je kind.