Hoe belangrijk is het?

Het gezin is voor kinderen zonder meer de belangrijkste, meest dagelijkse en vertrouwde sociale leefomgeving. De tijd die samen doorgebracht wordt, kan wel heel diverse vormen hebben, die doorheen de dag vaak zullen wisselen:

  •  ‘samentijd’ waarbij het hele gezin iets samen doet
  •  ‘tijd samen-apart’: de gezinsleden zijn thuis, zonder dat ze ook echt iets samen doen
  •  ‘één-op-één-tijd’: een ouder en een kind zijn samen
  •  ‘oudervrije tijd’ waarin kinderen onderling samen iets doen, los van de ouders

Elk van die soorten gezinstijd heeft zijn eigen kwaliteit.

Samentijd 

Wie ouders en kinderen vraagt naar wat zij onder ‘gezinstijd’ verstaan, krijgt heel diverse antwoorden. Maar het vaakst denken kinderen en zeker ouders aan de momenten waarop het gezin samen is en samen iets doet. En de ‘samen-activiteit’ die zij dan veruit het meest noemen, is het samen eten. Dat is, als intens sociaal moment, inderdaad het prototype van gezinstijd. Bij het samen eten deel je niet alleen voedsel en tijd met elkaar: de maaltijd is ook een moment van samenhorigheid, van babbelen en plannen maken, van zorgen voor elkaar, van opvoeding.

De 'samen-activiteit' die veruit het meest wordt genoemd is samen eten

Dat samenmoment is te koesteren. Ouders spreken vaak over samen eten in morele termen. Ze omschrijven het als een ‘belangrijk’ of zelfs ‘heilig’ moment, en zij leveren behoorlijk wat inspanningen om het samen kunnen eten te verzekeren, tenminste zoveel als praktisch haalbaar is. Kinderen vinden vooral dat eten en praten onlosmakelijk verbonden zijn. Etenstijd is tijd om te babbelen, elkaar te vertellen over de dag, om samen plezier te maken, en om dingen te bespreken en te plannen. Kinderen waarderen vooral die wederkerigheid: het is prettig om van elkaar te weten wat iedereen heeft meegemaakt.

Kinderen noemen ook gezelschapsspelletjes spelen als ‘echte’ samentijd. Maar samentijd kan ook minder nadrukkelijk zijn, zoals samen tv kijken.

Tijd samen-apart

Tijd die samen met andere gezinsleden wordt doorgebracht, is niet alleen samentijd waarbij iedereen dezelfde activiteit deelt. Ouders en kinderen kunnen ook samen in huis zijn terwijl elk bezig is met zijn of haar eigen activiteiten, een beetje los van elkaar. De één is in de keuken bezig, de ander kijkt tv, nog iemand zit op zijn of haar kamer…

Die tijd samen-apart passeert vaak onopgemerkt, en net daarom is hij zo waardevol. Het vanzelfsprekende ‘samen in huis zijn’ geeft kinderen vertrouwen: ze weten dat de anderen ‘er zijn’. Ouders of broer of zus zijn er ergens op de achtergrond en komen misschien nauwelijks in beeld, maar het is wel hun aanwezigheid die het huis tot een vertrouwde thuis maakt.

Die veilige context is voor kinderen ideaal om tijd voor zichzelf te vinden: met hun hobby bezig zijn op hun kamer, op de pc in de woonkamer bezig zijn en de wereld rond zich vergeten… Dat doen ze liever dan wanneer ze echt alleen thuis zijn, omdat die geborgenheid in dat geval toch ontbreekt. De onopvallende aanwezigheid van vertrouwde gezinsleden maakt de tijd samen-apart tot de arena bij uitstek voor de ‘eigen tijd’ van kinderen.

Eén-op-één-tijd

De tijd samen-apart valt meestal weinig op en lijkt zomaar te gebeuren. Voor de tijd waarin een ouder en een kind met z’n tweeën samen zijn, ligt dat meestal anders. Die tijd is meer gemarkeerd en vooral ouders vinden dat een speciale tijd omdat ze dan alle aandacht aan één kind kunnen geven. Het is ‘opvoedingstijd’ of echte kwaliteitstijd met dat ene kind.

Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om bedrituelen. Naar bed gaan moet en is daarom vaak lastig voor kinderen. Maar het is tegelijk een intiem en elke avond terugkerend moment van geborgenheid met vaste ritueeltjes: voorlezen, nog wat babbelen of stoeien, de dag overlopen…

Ook de praktische organisatie van de dag brengt een ouder en een kind soms samen, bijvoorbeeld omdat het kind naar zijn of haar hobby wordt gebracht. Routineuze activiteiten zoals onderweg zijn of winkelen kunnen dus tegelijk waardevolle tijd zijn. Als een geregeld terugkerend momentje met papa of mama apart in de loop van de tijd toevallig is weggevallen, zullen kinderen daar vaak zelf terug naar vragen of naar zoeken: ook voor kinderen is dit een ander soort tijd dan met het hele gezin samen.

Routineuze activiteiten zoals onderweg zijn of winkelen kunnen tegelijk waardevolle tijd zijn.

Oudervrije tijd

Anders dan hun ouders benoemen kinderen ook tijd met broers of zussen of met vrienden als ‘gezinstijd’. Veel hangt daarbij natuurlijk af van de onderlinge verhouding tussen broers en zussen: twee handen op één buik, water en vuur, of – zoals zo vaak – een mix van beide? Gezinstijd kan dus ook zijn: “spelen met mijn zussen. Of ruzie maken”.

Die ‘oudervrije tijd’ is waardevol omdat hij kinderen de ruimte geeft om hun tijd zelf vorm te geven, op hun eigen manier. Dat geldt ook voor de tijd die kinderen thuis met vrienden doorbrengen. Als vrienden komen spelen, trekken ze zich dan ook vaak terug op de eigen kamer, ook als die anders helemaal niet belangrijk voor hen is. 

 

dinsdag, april 2, 2013 - 11:12

Ondersteuning in je buurt

Zoek je steun bij het opvoeden van kinderen? Je kan ook in je eigen buurt terecht. Zoek hieronder via postnummer.

Zoek