Sociale media

Facebook, Whatsapp, Instagram: kinderen en jongeren gaan er spelenderwijs mee om. Voor veel ouders is het een nieuwe uitdaging bij het opvoeden. Wat zijn sociale media? Hoe ga je ermee om? En wat zijn voor- en nadelen?

Dossier in samenwerking met MediaNest

Wat zijn sociale media?

Sociale media is de verzamelnaam voor alle online toepassingen die niet door een redactie, maar door de gebruikers zelf vorm krijgen. Iedereen kan berichten, foto’s of filmpjes plaatsen waarop gereageerd wordt door andere gebruikers. Facebook is veruit het meest bekende platform, maar er komen in snel tempo nieuwe apps bij. Omdat deze manier van communiceren nog maar een kleine tien jaar bestaat, is het voor veel ouders een nieuwe factor bij de opvoeding van hun kinderen. Welk effect hebben sociale media op kinderen en jongeren? Welke voor- en nadelen zijn eraan verbonden? En hoe komt het dat ze zo belangrijk zijn in hun leven? 
 
Voor een goed begrip zetten we de belangrijkste online platformen op een rijtje. Per item vind je een link naar de website MediaNest, waar je meer leest over een account aanmaken, de mogelijkheden van elk platform en wie er het meest gebruik van maakt.
 
Sociale media horen bij het leven van jongeren
 
Facebook: een sociaal netwerk waar je online vrienden hebt en makkelijk mensen kan vinden. Facebook is ontzettend populair, zowel bij jongeren als bij volwassenen.  Messenger is de berichtenapp die gekoppeld kan worden aan je facebook account. Je kan zo persoonlijke berichten sturen naar je facebook vrienden, maar ook naar mensen met wie je niet bevriend bent op facebook.
 
Twitter: of de app met het blauwe vogeltje. Twitter is een sociaal netwerk waarbij gebruikers korte berichtjes van maximum 140 tekens publiceren. Die berichten noemt men ‘tweets’, van het werkwoord ‘tweeten’, dat tsjilpen betekent. Twitter wordt vooral gebruikt door politici, artiesten en bedrijven om hun opinie of betrokkenheid bij bepaalde onderwerpen te uiten. Je kan je favorieten ‘volgen’ om al hun tweets automatisch te zien te krijgen. Je kan erop reageren of ze opnieuw delen op jouw account.
 
Instagram: een app voor op je smartphone of tablet. Het is een sociaal netwerk waarmee je foto’s of video’s kan delen. Het speelt in op de behoefte van jongeren om hun eigen identiteit te ontwikkelen: je kan de foto’s eenvoudig en snel bewerken. De speciale effecten zorgen voor grappige en persoonlijke foto’s. De hashtags die je kan toevoegen in het bijschrift (#, een manier om foto’s te zoeken via trefwoorden) en de selfierage vergroten nog de populariteit van Instagram.
 
Snapchat: betekent letterlijk ‘snelle foto’. Snapchat is een app om fotoberichten te delen. Nadat je een account hebt aangemaakt, kan je foto’s en filmpjes sturen die na een bepaalde tijd (tussen de 1 en de 10 seconden) weer verdwijnen bij de ontvanger. Het is een vluchtig medium omdat de beelden zichzelf snel weer vernietigen. Wanneer de ontvanger toch een screenshot neemt van het scherm (een foto van wat op dat moment op het scherm staat), krijgt de verzender daarvan een melding. Intussen zijn er ook heel wat apps op de markt die dat systeem omzeilen en de ontvanger helpen om toch stiekem deze foto’s te downloaden. 
 
Tumblr: een sociaal netwerk waar mensen blogs op verzamelen. Je kan je eigen blog (een persoonlijk dagboek op internet) maken, of andere blogs volgen, zoals op Twitter. Daardoor komen hun posts en berichten ook terecht op je Tumbler startpagina. 
Wat Tumblr vooral uniek maakt is dat het zich perfect aanpast aan wat jou interesseert. 
 
Tinder: een van de bekendste (en populairste) datingapps van het moment. Om een profiel aan te maken, heb je een Facebookaccount nodig. Zo kan de app een aantal van je gegevens gebruiken voor je Tinder profiel. Op basis van dat profiel kan je vervolgens aan de slag. 
Je krijgt profielen van andere mensen in de buurt te zien. Door naar links of naar rechts te ‘swipen’ (een vegende beweging met je vinger over het scherm), geef je aan of je het profiel leuk vindt of niet. Je kan enkel chatten met de personen die jou ook leuk vonden en met wie je dus een ‘match’ hebt.
Tinder is vooral populair bij jongeren (16- tot 24-jarigen) en jongvolwassenen (25- tot 35-jarigen).
 
Whatsapp: een app waarmee je berichten kan versturen naar vrienden, via het internet. Vergelijkbaar met sms’en via WhatsApp kan je ook makkelijker mediabestanden (foto’s, geluid, filmpjes ...) delen. Omdat het via WiFi werkt, is het ook een manier om dure roamingkosten voor sms in het buitenland te vermijden. 
 
Vloggen: een videblog. Vooral jongeren zijn ermee bezig: ze maken vanuit hun slaapkamer of thuisstudio Youtube video’s over wat hen bezighoudt. Sommige vloggers zijn immens populair en worden benaderd door bedrijven om hun producten in de kijker te zetten.
 

Hoe belangrijk is het?

Herinner je je nog hoe jij als jongere van school kwam en onmiddellijk de telefoon greep om lange gesprekken met je vrienden te voeren? Sociale media hebben de rol van die telefoongesprekken grotendeels overgenomen. Tieners staan nu constant met hun vrienden in contact, waarbij afstand veel minder een rol speelt dan vroeger. Zowat iedereen heeft een smartphone en internet, dus voor hen is het een heel natuurlijk gegeven.
Hun (groot)ouders, opvoeders, leerkrachten zien dat anders. Voor velen onder hen zijn sociale media nog relatief nieuwe media, waardoor zij meer vergelijken met de manieren van communiceren voor de intrede van Facebook en consoorten.
 
De huidige generatie kinderen en jongeren die van jongsaf aan in aanraking komen met de digitale wereld, worden vaak 'digital natives' genoemd. Die term is misleidend, want hoewel kinderen snel en intuïtief leren omgaan met tablets, knoppen en swipen, kunnen ze het internet ook goed gebruiken. Ouders, scholen en andere opvoeders hebben dus echt wel een groot aandeel in het begeleiden van het online gedrag van je kind.
Het is belangrijk om je kind de kansen te geven om met deze nieuwe media te leren omgaan. Het beste wat je als ouder kan doen is je kind weerbaar maken, ook wat betreft het gebruik van internet. Dit doe je door met hen te praten, afspraken te maken en door belangstelling te tonen voor wat ze online doen.
 

Wat kan je doen?

  • Toon interesse in wat je kind deelt op sociale media. Zo creëer je een positieve sfeer en voelt je kind zich niet in de verdediging gedrongen als je ook eens een gesprek aangaat over overmatig of verkeerd gebruik van sociale media. Je kind zal ook makkelijker naar je toe komen als het iets naars meemaakt op sociale media. Een handige hulp is de interactieve module van Veilig online van de Gezinsbond.

De vraag: wat heb je vandaag gedaan op het internet? zou even vanzelfsprekend moeten zijn als vragen hoe het ging op school.

  • Maak samen met je kind een account aan. Bekijk samen met je kind de privacy-instellingen en de technische dingen rond het account, maar geef je kind de vrijheid om zijn profiel zelf in te vullen zonder dat je over zijn schouder kijkt. Kijk samen met je kind kritisch naar het privacy-beleid van elk account, want ze verschillen behoorlijk van elkaar.
  • Ga met je kind in gesprek en maak het bewust van het openbare karakter van het internet. Een handige vuistregel is: Je doet online niet te doen wat het in het echte leven ook nooit zou doen. Kinderen begrijpen niet altijd de impact van hun daden op internet. Als je een vergelijking maakt met 'het echte leven', begrijpen ze vaak beter wat je bedoelt.  Zou je kind iemand  waarmee hij net vijf minuten op straat heeft gepraat, als vriend zouden beschouwen? Nee? Dan is iemand na vijf minuten chat ook geen vriend. 
  • Leer je kind om niet te veel persoonlijke informatie te delen. Dit is vooral belangrijk voor jonge tieners en kinderen, die vaak de neiging hebben te veel delen. Een kritische houding leer je niet van de ene dag op de andere. Stel je kind vragen zodat het zelf gaat nadenken over het gebruik van sociale media: ‘Ken ik deze persoon?’ ‘Vind ik het ok dat deze vriend weet waar ik uithang na school?’ ‘Waarom heeft deze website mijn gegevens nodig?’
  • Maak je kind ervan bewust dat het ongemerkt gefotografeerd of gefilmd kan worden via de webcam. Groepsdruk speelt een grote rol in beslissingen bij kinderen en jongeren. Door je kind te helpen kritisch te denken, wordt het weerbaarder en is de kans kleiner dat je kind dingen doet die het eigenlijk niet wil doen. 
  • Maak afspraken met je kind. Je hebt als ouder meer invloed op het mediagebruik van (jonge) kinderen dan je zelf denkt! Wanneer gaat de smartphone of tablet opzij? Blijven de toestellen ’s nachts beneden? Vanaf welke leeftijd mag je kind een account op sociale media? Bespreek regelmatig of de afspraken nog voldoen. Naarmate je kind ouder wordt, kan het meer verantwoordelijkheid dragen en kunnen afspraken bijgesteld worden. Toch behoefte om de activiteiten van je kind na te kijken? Doe het niet stiekem. En vertel er ook bij waarom je dat doet.
  • Meten is weten. Wees je bewust van de tijd dat je kinderen, maar ook jijzelf die je doorbrengt online. Stel jezelf de vraag of je een goed voorbeeld bent. Check je ook snel je mails of je Facebook profiel tussendoor? Ben je soms afgeleid als je kind je iets vraagt omdat je bezig bent met je smartphone? Een avond in de week waarop het ganse gezin offline gaat, is vaak een verademing voor iedereen (ook al is het in het begin even wennen).
 

Meer weten?

Websites

De nieuwe modules van de Gezinsbond nemen ouders mee in vijf thema's rond mediaopvoeding. Elk thema bestaat uit een interactieve module waarin getuigenissen van kinderen/jongeren, ouders en experts een centrale plaats innemen. Via animatiefilmpjes en infographics krijg je zicht op het mediagebruik van jongeren. Er is ook een module rond sociale media.

De website MediaNest is een initiatief van Mediawijs, samen met meer dan 20 partners. 

Child Focus deelt de informatie op in drie webpagina's:

- voor kinderen

- voor jongeren

- voor volwassenen

Op de website van Gezond Opvoeden vind je meer tips om in gesprek te gaan met je kind over dit thema

 

Brochures

Groeimee maakte een brochure: 'Papa, mag ik online?'

Boeken

Lieve Swinnen (2017), ‘#Help! Mijn kind leeft online’, Van Halewyck

vrijdag, oktober 7, 2016 - 21:12

Reageer

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.

Ondersteuning in je buurt

Zoek je steun bij het opvoeden van kinderen? Je kan ook in je eigen buurt terecht. Zoek hieronder via postnummer.

Zoek