Hoe zit het juridisch in elkaar?

scheiding juridisch

De maatschappelijke kijk op scheiding is sterk veranderd door de jaren heen. Van absoluut taboe tot een veel voorkomende situatie, waarbij er nu meestal vanuit gegaan wordt dat de oorzaak van de scheiding bij beide partijen te zoeken is. De wetgeving over scheiding volgt deze sociologische trend en is dus ook behoorlijk geëvolueerd.


Vormen van scheiding

 

Als je gehuwd bent en je beslist uit elkaar te gaan, dan spreekt men over een echtscheiding. Er zijn twee vormen:

  • De echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT). Dan ga je als beide partners akkoord met de echtscheiding. Jullie sluiten daarover een volledig akkoord met wederzijdse rechten. Dat akkoord wordt formeel gemaakt bij de familierechtbank. 

    • De 'online tool' op de website van de familierechtbank laat je toe je optimaal voor te bereiden op de scheiding. Een bemiddelaar kan jullie ondersteunen om dit proces vlot te doen verlopen.
  • De echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting (EOO). Dat kan als iemand sluitend bewijs heeft over de onherstelbare ontwrichting of wanneer je als partners al geruime tijd feitelijk gescheiden bent en dus de samenwoningsplicht niet meer naleeft. Beide partijen nemen meestal afzonderlijk een advocaat en bespreken niet rechtstreeks samen hoe de overeenkomst er zal uitzien.

Buiten het huwelijk zijn er nog twee soorten samenlevingsvormen:

 

  • Wettelijk samenwonen 

Jullie hebben een schriftelijke ‘verklaring van wettelijk samenwonen’ afgegeven bij de burgerlijke stand in je gemeente. Eventueel zijn daarbovenop nog specifieke voorwaarden van het samenwonen vastgelegd in een samenlevingscontract. Het wettelijk samenwonen eindigt door een gezamenlijke of een eenzijdige verklaring bij de burgerlijke stand van de gemeente. Wat in het samenlevingscontract opgesomd staat rond het regelen van de scheiding, is dan van toepassing.

  • Feitelijk samenwonen

Jullie zijn samen ingeschreven in het bevolkingsregister. Jullie kunnen op elk ogenblik uit elkaar gaan, zonder verdere administratieve acties.

Wil je meer in detail informatie over de juridische aspecten van een scheiding, dan bieden de websites 'Tijd voor je relatie' en 'Tweehuizen' je een overzicht. Ook op de website 'Familierecht Vlaanderen' vind je antwoord op al je vragen.

Weet dat je je scheiding niet per definitie uit handen moet geven aan een rechter maar dat je via bemiddeling, in dialoog met de andere ouder, de regelingen samen kan bepalen. Ouderschapsbemiddeling kan ook nadat jullie officieel gescheiden zijn.

 

Hoorrecht voor kinderen

 

Het belang van het kind staat centraal in de familierechtbank. Dit begrip wordt nergens precies omschreven. Iedere minderjarige heeft het recht om gehoord te worden over ouderlijk gezag, de verblijfsregeling of het recht op persoonlijk contact.
Dit noemt men het hoorrecht. Het t betekent niet dat het kind móet spreken; het kán dat doen. Er zijn twee procedures:

  • Minderjarige vanaf 12 jaar 

De minderjarige wordt automatisch door de rechter ingelicht over zijn recht om gehoord te worden of om dit te weigeren. Het kind krijgt hiervoor een informatieformulier opgestuurd.

  • Minderjarige jonger dan 12 jaar

Het kind krijgt geen informatieformulier toegestuurd. Toch kan het gehoord worden, op zijn verzoek, op verzoek van de partijen en van het openbaar ministerie of door de rechter. De rechter hoort de minderjarige alleen, dus ook zonder diens advocaat. Het verslag wordt bij het dossier gevoegd. Aan de mening van de minderjarige wordt een passend belang gehecht, in overeenstemming met zijn leeftijd en maturiteit.

 

Rechten van grootouders

 

Bij een scheiding raken ook de grootouders betrokken. Soms hebben grootouders en kinderen veel minder of geen contact meer met elkaar. Daarom voorziet wetgeving het recht op persoonlijk contact van grootouders met hun kleinkind. Dit recht vertrekt vanuit de bijzondere affectieve band die tussen hen bestaat en het belang van het kleinkind om het contact te behouden.

Het recht kan enkel aangevochten worden in het belang van het kleinkind. Als ouders het contact willen verhinderen, kan de bemiddelaar een oplossing zoeken. Grootouders kunnen ook een procedure starten voor de familierechtbank. Ook hier is hoorrecht voor de kinderen voorzien.

 

Ondersteuning in je buurt

Zoek je steun bij het opvoeden? Het Huis van het Kind helpt je op weg.

Vind het Huis van het Kind in je buurt.

Stel je vraag

Een vraag over opvoeden?  De Opvoedingslijn geeft een antwoord op maat.

Stel je vraag via het contactformulier.

Download pdf