Je kind ondersteunen

je kind ondersteunen bijgesneden.jpg

Bouwen aan een brug tussen jou en je ex-partner

Je kind verliest door de scheiding veel. Het vertrouwde gezin als basis verdwijnt en daarmee ook de dagelijkse gewoontes en gebruiken. Denk maar aan het feit dat je kind normaal beide ouders elke dag ziet. Soms verdwijnen ook andere belangrijke mensen uit het leven van je kind naar de achtergrond. Onderschat dat verlies niet. Net als bij een overlijden, gaat het om een rouwproces.
Anderzijds betekent de scheiding voor je kind misschien ook het einde van een periode vol conflicten, komen er nieuwe mensen in het leven van je kind. Je kind leert dat het leven gepaard gaat met moeilijkheden en dat je daar na verloop van tijd leert mee om te gaan.

Papa is altijd vrolijk als ik bij hem ben. En mama ook. Vroeger was dat niet zo. (Ben, 9 jaar)

Je kind voelt een kloof

 

Alle veranderingen zijn hoe dan ook een gevolg van jullie keuze als ouders: jullie beëindigen je partnerrelatie. Maar je blijft wel allebei ouder voor het leven. Zie de scheiding door die bril: je kind ervaart een kloof tussen beide ouders. En jullie hebben alles in handen om die kloof te overbruggen.

Hoe bouw je een brug over die kloof?

 

Weet dit: een kind wil van beide ouders mogen houden en wil niet kiezen tussen de twee. Een kind is erg loyaal: het wil geen van beide ouders tekortdoen en wil dat zijn ouders gelukkig zijn. Als je daar rekening mee houdt, bouw je aan een stevige brug.

  • Zorg dat je kind contact kan opnemen met beide ouders tussendoor als daar behoefte aan is. Een bezoekje, skype-gesprek, telefoon of berichtje: er zijn veel manieren om snel met elkaar in contact te komen. Hou ook rekening met de manier waarop dit voor jou kan als je het nog emotioneel moeilijk hebt met de breuk en contact met je ex-partner.
  • Vertel geen negatieve dingen over de andere ouder.
  • Is je kind ontevreden met wat er bij de andere ouder gebeurt? Probeer het zo te ondersteunen dat je kind het zelf met de betrokken ouder kan oplossen. Zo leert je kind dat hij invloed kan uitoefenen door het gesprek aan te gaan.
  • Laat toe dat dingen met een emotionele waarde mee verhuizen: een knuffel, een foto van de andere ouder, lievelingskleren, wie weet zelfs de hamster of de cavia.
  • Heb begrip als je kind wil vertellen over het verblijf bij de andere ouder of als het positieve dingen vertelt over de andere ouder. En anderzijds, vraag je kind niet uit over de gang van zaken als het bij de andere ouder verblijft.
  • Excuseer je als er toch iets negatiefs ontsnapt en zeg dat je beseft dat dit voor kinderen niet fijn is. Zeg hen uitdrukkelijk dat ze je daarop mogen wijzen.
  • Besef dat de wissel een stressmoment is voor kinderen.
  • Laat herhaaldelijk horen dat het lastig is voor je kind, erken dat het niet gemakkelijk moet zijn.

De periode na de scheiding is er heel wat in beweging. Kinderen hebben nood aan houvast en het gevoel dat ze ‘ertoe doen’. Hier kan je op letten:

  • Luister naar je kind: welke bekommernissen heeft het, welke wensen, welke angsten. Doorheen de tijd zullen deze gevoelens ook evolueren. De stem van je kind horen, betekent echter niet dat je kind de eindbeslissing kan nemen. Dit zou de druk en de verantwoordelijkheid te groot maken.
  • Warmte en steun zijn belangrijk. Ook al voel je jezelf vaak verdrietig of boos, probeer dit zo min mogelijk af te reageren op je kind en geef het de ruimte om nog ‘kind’ te kunnen zijn en plezier te maken.
  • Grenzen en structuur blijven essentieel. Het is soms moeilijker om consequent te blijven als je er alleen voor staat. Je kind heeft echter nood aan duidelijkheid om zich veilig te voelen.
  • Meerdere kinderen betekent ook uiteenlopende temperamenten. Wat voor het ene kind een goede aanpak is, werkt voor het ander helemaal niet. Een extravert kind wil wellicht net heel veel praten, terwijl een introvert kind zich kan terugtrekken en nood heeft aan een extra knuffel bijvoorbeeld.

Elk verhaal is anders. Als jullie in goede verstandhouding uit elkaar gaan, denkt je kind soms dat het nog wel weer goed komt. Dan is het goed om te herhalen dat de scheiding definitief is. En dat het fijn is dat jullie nog zo goed kunnen opschieten, omdat je dan makkelijker afspraken kan maken met elkaar.

We komen zo goed overeen dat de kinderen zich soms afvragen waarom we gescheiden zijn. (Birgit, mama van Mathilde (11) en Hannah (9), 5 jaar co-ouder)

Wat heeft je kind nodig op welke leeftijd?

 

Wat je kind nodig heeft, verandert naarmate het opgroeit. Je zal dus als ouder flexibel genoeg moeten zijn om de gemaakte afspraken regelmatig te herzien.
Hier alvast enkele vuistregels per leeftijdscategorie.

Baby’s en peuters (0-3 jaar)

In het begin bleef Flor (toen 2,5 jaar) in ons huis wonen en wisselden Peter en ik welke week. Zo gaven we hem toch nog een beetje stabiliteit. (Leen, mama van Flor (7), 5 jaar co-ouder)

Heel jonge kinderen zijn gevoelig voor spanning en onrust en reageren op de stress die er heerst. Baby's en peuters zijn extra gevoelig voor jouw signalen, omdat ze nog volledig afhankelijk van je zijn. Ze kunnen jouw boosheid, ongeduld of zwijgzaamheid niet scheiden van wat je voor hen voelt. Ze kunnen zich nog niet goed met woorden uitdrukken. Stress zal zich bij hen dan bijvoorbeeld uiten in meer huilen, minder eetlust, darmklachten of een veranderend slaappatroon. Al is het niet altijd eenvoudig het verschil te zien met de gewone stappen in hun ontwikkelingsproces.

  • Baby’s en peuters bouwen intensief aan de band met beide ouders. Zo raakt je kind goed gehecht en is het klaar om de wereld te ontdekken. Je kiest best voor korte tijd tussen de contacten met beide ouders zodat je kind zich veilig blijft voelen bij elke ouder. Bijvoorbeeld: elke twee tot drie dagen een contactmoment met de andere ouder. Dan krijgen beide ouders de kans om hun kindje te troosten, hongersignalen te herkennen, samen te knuffelen en plezier te maken.
  • Het geheugen en tijdsbesef van een jong kind is zich nog volop aan het ontwikkelen. Je kind kan zich de afwezige ouder niet lang herinneren. Het schat ook niet in hoelang het nog duurt voor het de andere ouder terugziet. Een doekje of knuffel meegeven kan de brug maken naar de afwezige ouder.
  • Jonge kinderen zijn volop bezig om patronen te ontwikkelen. Denk aan een eet- of slaappatroon, maar ook aan leren omgaan met emoties en met andere kinderen en volwassenen. Tracht de omgeving zo vertrouwd mogelijk te houden: het bedje, een herkenbare speelplek,… 
  • Ook stabiele gewoontes bieden houvast: een vast slaapritueel, dezelfde liedjes en voorleesboeken, de grootouders die inspringen, een vaste kinderbegeleider in de opvang. 
  • Tot slot helpt het als je elkaar goed informeert over de ontwikkelingsstapjes van je kind zodat je er kan op inspelen en afspraken evalueren of bijsturen wanneer nodig. Doe dit eventueel via een schriftje of een mailtje als dat beter is voor jullie verstandhouding.
  •  Onthoud dat je baby's niet teveel kan troosten en knuffelen. Wees niet bang: je gaat je kind niet verwennen. Integendeel: het kan die extra tekens van liefde goed gebruiken.

Kleuters (3-6 jaar)

Voor onze dochtertjes van zes en vijf is een halve week beter omdat ze de andere ouder dan niet zo lang hoeven te missen. We switchen dus heel bewust twee keer per week.( Dries, papa van Marie (6) en Sarah (5), twee jaar co-ouder)

Kleuters kunnen zich mensen en voorwerpen korte tijd herinneren. Hun tijdsbesef is nog in volle ontwikkeling: ‘morgen’ is nog steeds ver weg. Kleuters zijn druk bezig onafhankelijk te worden. Ze beseffen al goed wie de constanten in hun leven zijn. Kleuters die goed gehecht zijn en zich geliefd voelen door beide ouders, durven het aan op ontdekking te gaan in de grote wereld.

  • Korte zorgzame overgangen van de ene naar de andere ouder maken de situatie duidelijker.
  • Een duidelijke kalender biedt houvast. Zorg dat hij toont wanneer je kind bij welke ouder is en andere herkenbare rituelen in beeld brengt.
  • Het is goed als je kind dagelijks of meerdere keren per week contact heeft met beide ouders en over de andere ouder mag vertellen.
  • Kleuters maken nog niet steeds onderscheid tussen fantasie en wat echt is. Hou hiermee rekening in de verhalen die je kind vertelt.
  • Kleuters zijn ongelooflijk nieuwsgierig. Je kan je dus verwachten aan dagelijkse waarom-, hoe- en wat-vragen. Jouw antwoorden helpen je kind de wereld beter te begrijpen. Ook als het over de scheiding gaat.
  • Boekjes of prenten kunnen eenvoudige gesprekjes met je kind rond de scheiding ondersteunen. Kleuters geven vaak spontaan hun reacties op de situatie of verwerken de scheiding in hun spel. Probeer hier oog voor te hebben en op in te spelen.

Lagereschoolkinderen (6-12 jaar)

Waarom gaan we niet allemaal samenwonen in één groot huis? (Jef, 8 jaar)

Kinderen gaan meer nadenken en kijken op een andere manier naar de scheiding. Vaak geloven ze dat zij op een of andere manier de scheiding konden voorkomen. Ze maken zich vaker zorgen of gaan heel hard op zoek naar de reden van de scheiding. Boosheid en verdriet steken vaak de kop op. Sommige kinderen kijken of ze iets kunnen doen aan de situatie: ze proberen te bemiddelen of partij te trekken voor de ouder die in hun ogen het slachtoffer is.

  • Herhaal dat je kind niet de reden was voor de scheiding en dat de beslissing definitief is. Dat ze daar niets aan kunnen veranderen. Je kind heeft begrip, troost en nabijheid nodig.
  • Geef je kind een duidelijke uitleg over het waarom van de scheiding en hoe het nu verder zal gaan. Je kind is immers graag actief betrokken bij de praktische regelingen.
  • Kinderen geven in onderzoek aan dat het voortdurend verhuizen zorgt voor stress. Dus zorg voor rustige en zorgzame overgangsmomenten van de ene ouder naar de andere.
  • Herbekijk of de verblijfsregeling nog steeds past bij je kind.
  • Is je kind boos of opstandig, toon dan begrip maar blijf ook je grenzen bewaken.

Pubers (12-16 jaar)

De jongens hebben elk hun curverbox in een verschillende kleur. Gemakkelijk om hun schoolspullen te verhuizen. Zowel hier als bij hun vader staat die box naast hun bureau. (Fien, mama van Katho (19), Kobe (17), Lucas (15) na zeven jaar co-ouderschap)

Tijdens de puberteit zijn jongeren op zoek naar een eigen identiteit, ruimte voor zichzelf en onafhankelijkheid. Vrienden worden nog belangrijker, terwijl ze ook hun ouders nog hard nodig hebben, al is het op een andere manier. Ze doen hun eerste ervaringen op met intiemere relaties en zoeken rolmodellen.

  • De scheiding kan ervoor zorgen dat je kind een spurt maakt in zijn zelfstandigheid en zich onafhankelijker van het gezin gaat opstellen. Blijf interesse tonen in de leefwereld van je kind. Zoek manieren om in contact te blijven.
  • De wissel tussen twee huizen blijft voor stress zorgen, dus blijf hier aandachtig voor en pas de verblijfsregeling eventueel aan, afhankelijk van activiteiten, hobby’s en vrienden.
  • Pubers zijn dikwijls behoorlijk chaotisch en vergeten vaak spullen mee te verhuizen. Zoek samen naar geheugensteuntjes en manieren om dit vlotter te doen verlopen.
  • Je kind neemt meer verantwoordelijkheden op. De kans bestaat dat je kind de afwezige ouder gaat vervangen, de toeverlaat wordt van een ouder en eventueel jongere broers of zussen. Dit wordt parentificatie genoemd. Merk je dat? Geef dan erkenning voor hun hulp, maar zorg dat jij de ouder blijft en dat je geen verantwoordelijkheden bij hen legt die ze niet aankunnen. Elk kind heeft een bepaalde nood om jou als ouder te ondersteunen en te helpen. Zolang er genoeg momenten zijn waarop je kind helemaal 'kind' kan zijn en de verantwoordelijkheid even kan afleggen, is daar niks mis mee.
  • je kind kan zich verraden voelen of boos zijn omdat het vindt dat jullie niet genoeg hebben gedaan om de relatie te redden. Luisteren en hierover durven in gesprek gaan is belangrijk.
  • Geef je kind ook de ruimte om in gesprek te gaan met andere personen die in zijn leven een grote rol spelen.


Adolescenten (+16 jaar)

Ik heb een vriend en dat gaat goed. Maar ik denk niet dat ik ooit ga trouwen. Ik wil me niet door een huwelijk binden want dan kan ik moeilijk weg. (Ida, 17 jaar, na 8 jaar co-ouderschap)

In deze fase zijn jongeren erg bezig met hun eigen toekomst. De scheiding doet hen nadenken over het mogelijk mislukken van relaties. Reacties kunnen heel uiteenlopend zijn. Sommigen zullen absoluut willen bewijzen dat ze het beter zullen doen dan hun ouders en daardoor soms te snel in een relatie stappen of te grote stappen willen zetten. Anderen zullen bang zijn om zich te binden en mogelijke relaties of partners afhouden.
Heeft je kind ook strakke, weinig genuanceerde opvattingen, dan kunnen gesprekken met leeftijdsgenoten of een vertrouwensfiguur helpen om meningen bij te sturen en te nuanceren.

 

Ondersteuning in je buurt

Zoek je steun bij het opvoeden? Het Huis van het Kind helpt je op weg.

Vind het Huis van het Kind in je buurt.

Stel je vraag

Een vraag over opvoeden?  De Opvoedingslijn geeft een antwoord op maat.

Stel je vraag via het contactformulier.

Download pdf