Seksuele en relationele opvoeding

seksuele en relationele opvoeding bijgesneden.jpg

Je jongste vraagt hoe een baby in mama’s buik komt. Je 16-jarige dochter komt vragen of ze bij een schoolvriend mag blijven slapen. 
Hoe reageer je als je met je kind op een tv een vrijscène ziet of op straat twee mannen hand in hand ziet lopen?
Je bent heus niet alleen als je praten over seks en relaties niet makkelijk vindt of soms niet weet hoe te reageren op wat je ziet. Toch kan je er best over praten met je kind. Ook wat je zelf doet en zegt, zijn voorbeelden voor je kind.

Het is meer dan praten over seks

Het gaat over jou. En omgaan met anderen.

Seksuele opvoeding is meer dan het verhaal van de voortplanting. Het gaat over veel meer dan dat. Over hoe de lichamen van meisjes en jongens van elkaar verschillen. Over je goed voelen in je lijf. Over verliefd worden. Over een jongen die valt voor een meisje. En net zo goed over twee meisjes die stapelgek zijn op elkaar.
Het gaat over jou. En over jouw kind. En hoe we omgaan met anderen. Het gaat ook over grenzen. Hoe geef je aan waar jouw grens van intimiteit ligt? Hoe respecteer je de grenzen van anderen? Hoe praat je over wat kan en wat niet?


Van peuter tot puber

Seksuele opvoeding betekent je kinderen begeleiden in hun seksuele ontwikkeling. Stap voor stap, beetje bij beetje, op het niveau van je kind.
Wanneer begint seksuele opvoeding? Vanaf het moment dat de seksuele ontwikkeling begint. En dat is vanaf de geboorte. Denk maar aan je baby die tijdens het verluieren zijn intieme lichaamsdelen ontdekt. Je kan daar spelenderwijs mee omgaan, want het is heel normaal.
Eigenlijk praat je er met je kind over zodra het peuter is. Het wordt nog belangrijker wanneer je kind puber wordt. Welke leeftijd je kind ook heeft, zorg voor een open sfeer. Dan kunnen de vragen komen zonder dat ze zwaar worden en kan jij eerlijke antwoorden geven.
Weet dat praten lang niet alles is. Komt wat je zegt wel overeen met wat je doet? Hoe reageer je bijvoorbeeld wanneer je samen een liefdesscène ziet op televisie of internet? Wat doe je als je kind de slaapkamer binnenwandelt terwijl jij met je partner aan het vrijen bent? Ook dan ‘zeg’ je veel, zonder dat er daarom veel woorden aan te pas komen.

Vind jouw manier om erover te praten

Veel ouders en opvoeders vinden praten over seks niet gemakkelijk. Omdat het soms best confronterend is, zeker wanneer kinderen zeer directe vragen stellen. Misschien krijg je bij zo'n vraag het gevoel dat je iets over je persoonlijke, intieme leven moet zeggen, terwijl je dat niet wil. Vertel daarom enkel wat jij op dat moment wil vertellen in woorden waar jij je goed bij voelt.
Je ondersteunt ze individueel
De seksuele ontwikkeling is een van de vele ontwikkelingen die kinderen meemaken. Ouders en andere opvoeders begeleiden hen daarbij, met oog voor het individuele tempo van het kind. Net zoals je hen helpt bij het leren lopen, fietsen, eten of omgaan met anderen.

Maak er geen taboe van

Kinderen worden van kleins af aan geconfronteerd met seksualiteit en seksuele gevoelens. Zwijg je daarover als ouder, dan leer je je kind eigenlijk dat het best is om niet over seks te praten. Je maakt er een taboe van. Daardoor gaan kinderen hun informatie elders zoeken, waarbij ze niet altijd op juiste of aangepaste info botsen. Spreek dus over seks zonder omwegen, zoals je ook met je kind over zijn interesses praat. Zo heb je een goed idee van waar je kind mee bezig zijn, wat het weet en hoe het denkt.
Je bent belangrijk, maar niet de enige
Je speelt een belangrijke rol in het beantwoorden van de vragen die je kind heeft over seks en relaties. Onderzoek zegt dat een positieve seksuele opvoeding in een open sfeer, kinderen helpt later bewuste keuzes te maken en minder risicovol gedrag tonen. De kans dat kinderen later beginnen met seks is trouwens groter als zij met hun ouders kunnen praten over seksualiteit.
Maar je bent niet de enige die belangrijk is. Kinderen gaan bij hun leeftijdsgenoten en gelijken op zoek naar informatie over seks. Omdat ze sommige zaken minder makkelijk met hun ouders bespreken.

Een handig vierletterwoord

Weet je even niet meer wat je best doet? Denk aan het vierletterwoord LOVE.
•    De L van let op je kind. Weet waarmee het bezig is. Kijk of je kind verandert, hoe het groeit.
•    De O van open communicatie. Vertel over de gevaren, de risico’s én over al het mooie van seks.
•    De V van voorbeeld. Besef dat wat jij doet en hoe je reageert heel veel ‘zegt’ zonder woorden.
•    De E van er zijn. Je kind moet weten dat het altijd bij jou terechtkan.

Tips om er makkelijker over te praten

  • Elke vraag heeft recht op een antwoord

Je kind stelt een vraag, omdat het ermee zit. Scheep het niet af en geef een correct antwoord. Je hoeft niet in details te gaan, kinderen zijn vaak al tevreden met een beknopt antwoord. Bovendien geef je zo je kinderen de heel belangrijke boodschap: “Je kan altijd bij mij terecht met je vragen en onzekerheden.”

  • Voor alles is een plaats en een moment

Gesprekken over seksualiteit voer je best niet in de supermarkt of aan tafel met de hele familie erbij. De plaats is belangrijk. Nog belangrijker is de sfeer tussen jou en je kind. Een goed gesprek lukt alleen in een open en vertrouwelijke sfeer. Soms is een gesprek makkelijker als je ondertussen iets anders aan het doen bent. Bijvoorbeeld wanneer je samen afwast of in de auto zit. Zo hoef je elkaar niet voortdurend aan te kijken.

  • Leer van je kind

Kinderen en jongeren praten veel met elkaar. Bovendien doen ze via alle mogelijke media indrukken en informatie op die jij misschien niet hebt. Wees eerlijk in je gevoel en accepteer dat je soms geen antwoorden hebt. Aanvaard ook dat je soms van hen kan leren op vlak van seks en relaties. Ze dagen je uit na te denken over jezelf, je eigen gevoelens en gedrag.

  • Gebruik woorden die passen

Niemand gebruikt in het dagelijkse leven het woord ‘geslachtsgemeenschap’. We spreken over ‘het’ doen, vrijen, met elkaar naar bed gaan, met elkaar slapen. Gebruik ook woorden die passen bij de leeftijd van je kind. Bij kleine kinderen spreek je bijvoorbeeld over ‘piemel’. ‘Penis’ komt later. Kijk ook of woorden bij jou passen. Als ‘neuken’ niet meteen tot jouw woordenschat behoort, spreek je met je tienerkinderen over ‘met elkaar naar bed gaan’.

  • Stel je kind gerust, bereid je kind voor

Een eerste hevige verliefdheid, de eerste menstruatie: dat is even schrikken. Spreek er daarom al op voorhand over met je kind. Zeg dat je het zelf ook hebt meegemaakt en vertel hoe dat was. Dat zal een hele geruststelling zijn.

  • Denk twee keer na

Wat als je dochter je vertelt dat ze verliefd is op een meisje? Wat als je je kind betrapt terwijl het op een pornosite surft? Soms schrik je zelf van wat je kind doet of vertelt. Wacht dan heel even om te reageren. Haal diep adem, denk even goed na voor je begint te praten en probeer rustig te blijven. Besef dat elk kind op zoek gaat naar zijn seksuele identiteit. Dat experimenteren daar bij hoort. Dat kinderen en jongeren daarbij vaak verwarrende gevoelens krijgen. Zo kom je beter tot een goed gesprek.

  • Oefening baart kunst

Je zal het merken: als je regelmatig met je kinderen over seks en relaties praat, gaat dat steeds vlotter. Maak gebruik van de vele goede boeken, webites en films die daarover gaan. Ze helpen jou het juiste    antwoord te geven of doen het soms in jouw plaats.

  • Samen gaat het beter

Ben jij de enige ouder die het gesprek voert? Kan je (ex-)partner ook over seks en relaties praten met jullie kind? Weet dat ook een plusouder, grootouder of andere vertrouwensfiguur een belangrijke rol kan spelen.


 

 

Ondersteuning in je buurt

Zoek je steun bij het opvoeden? Het Huis van het Kind helpt je op weg.

Vind het Huis van het Kind in je buurt.

Stel je vraag

Een vraag over opvoeden?  De Opvoedingslijn geeft een antwoord op maat.

Stel je vraag via het contactformulier.

Download pdf